Cách điều trị viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài xương cánh tay

Viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài xương cánh tay là tình trạng gây đau ở mặt ngoài khuỷu tay, thường liên quan đến việc sử dụng quá mức các cơ và gân vùng cẳng tay. Bệnh còn thường được gọi là viêm lồi cầu ngoài khuỷu tay (Tennis elbow).

Tình trạng này không chỉ gặp ở người chơi thể thao mà còn có thể xuất hiện ở những người thường xuyên cầm nắm, nâng vật hoặc thực hiện các động tác lặp lại bằng cổ tay. Hãy cùng Mescells tìm hiểu về nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị tình trạng này trong bài viết dưới đây.

1. Viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài xương cánh tay là gì?

Viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài xương cánh tay, hay còn được biết đến là hội chứng tennis elbow, là tình trạng đau và tổn thương ở vùng gân bám vào lồi cầu ngoài của xương cánh tay. Vị trí này nằm ở mặt ngoài khuỷu tay và liên quan đến các cơ giúp duỗi cổ tay, ngón tay.

Trước đây, tình trạng này thường được gọi là viêm gân. Tuy nhiên, nhiều tài liệu hiện nay cho rằng tổn thương chủ yếu liên quan đến bệnh lý gân do quá tải, với những thay đổi về cấu trúc và khả năng chịu lực của gân.

Trong đời sống hằng ngày, người bệnh có thể cảm thấy đau khi cầm cốc, xách túi, bắt tay, mở nắp chai hoặc sử dụng các dụng cụ bằng tay.

Giải phẫu điểm bám gân tại lồi cầu ngoài xương cánh tay 

2. Nguyên nhân gây viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài xương cánh tay

Nguyên nhân thường gặp của viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài xương cánh tay là tình trạng các gân vùng cẳng tay phải chịu tải lặp đi lặp lại trong thời gian dài.

Một số hoạt động có thể làm tăng nguy cơ gồm:

• Chơi tennis, cầu lông hoặc các môn thể thao cần vận động vùng cổ tay và cẳng tay liên tục.
• Gõ bàn phím, sử dụng chuột máy tính trong thời gian dài.
• Làm các công việc thủ công hoặc sử dụng dụng cụ thường xuyên.
• Nâng, kéo hoặc cầm vật nặng nhiều lần.
• Thực hiện động tác xoay, vặn cổ tay liên tục.
• Tăng đột ngột cường độ hoặc thời gian tập luyện.
• Cấu trúc gân giảm dần tính đàn hồi và dễ tổn thương hơn theo thời gian, đặc biệt là ở nhóm 40-50 tuổi.

Khi gân liên tục phải chịu tải vượt quá khả năng thích nghi, các tổn thương nhỏ có thể tích tụ và dẫn đến đau. Vì vậy, việc nhận biết các hoạt động gây quá tải có vai trò quan trọng trong phòng ngừa bệnh.

Các hoạt động làm tăng nguy cơ viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài xương cánh tay

3. Triệu chứng viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài xương cánh tay

Triệu chứng điển hình của viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài xương cánh tay là đau ở mặt ngoài khuỷu tay. Cơn đau thường rõ hơn khi người bệnh sử dụng cổ tay hoặc thực hiện các động tác cần lực nắm.

Các biểu hiện thường gặp gồm:

• Đau tại vùng mặt ngoài khuỷu tay, đặc biệt khi ấn vào lồi cầu ngoài xương cánh tay.
• Đau khi cầm, nắm hoặc nâng đồ vật.
• Đau khi duỗi cổ tay hoặc ngón tay.
• Đau khi bắt tay, xoay cẳng tay hoặc vặn nắm cửa.
• Đau tăng khi ấn vào vùng lồi cầu ngoài.
• Cảm giác yếu khi nắm đồ vật hoặc nhanh mỏi khi cầm.
• Đau tăng sau các hoạt động sử dụng tay lặp lại.

Ban đầu, cơn đau có thể nhẹ và chỉ xuất hiện khi vận động. Nếu tiếp tục hoạt động gây quá tải, triệu chứng có thể tăng dần và ảnh hưởng đến công việc cũng như sinh hoạt hằng ngày.

Vị trí đau trong viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài 

4. Chẩn đoán viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài

Chẩn đoán viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài xương cánh tay chủ yếu dựa vào triệu chứng, tiền sử vận động và thăm khám lâm sàng. Bên cạnh thăm khám, một số phương pháp chẩn đoán hình ảnh và thăm dò chức năng có thể được chỉ định để đánh giá tổn thương gân, loại trừ bệnh lý khác hoặc xác định nguyên nhân khi triệu chứng không điển hình.

Các phương pháp thường được sử dụng gồm:

• Thăm khám lâm sàng: Bác sĩ kiểm tra điểm đau tại lồi cầu ngoài, đánh giá lực nắm và khả năng vận động của khuỷu tay, cổ tay. Các nghiệm pháp như Cozen hoặc Maudsley có thể được thực hiện để tái tạo cơn đau đặc trưng, hỗ trợ chẩn đoán.
• Siêu âm: Giúp quan sát gân duỗi chung tại vị trí bám vào lồi cầu ngoài, phát hiện những thay đổi như gân dày lên, cấu trúc không đồng nhất hoặc các vùng rách gân. Siêu âm cũng cho phép đánh giá gân khi vận động và thường được sử dụng khi cần kiểm tra mô mềm.
• Chụp X-quang: Không thể hiện trực tiếp tổn thương gân nhưng giúp đánh giá xương và khớp khuỷu tay. Phương pháp này có thể phát hiện gai xương, vôi hóa hoặc dấu hiệu thoái hóa, đồng thời hỗ trợ loại trừ một số nguyên nhân gây đau khác.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Cung cấp hình ảnh chi tiết về gân, cơ và các cấu trúc mô mềm quanh khuỷu tay. MRI có thể được cân nhắc khi nghi ngờ rách gân, triệu chứng kéo dài không cải thiện hoặc cần phân biệt với các tổn thương khác. Phương pháp này không bắt buộc đối với mọi trường hợp điển hình.
• Đo điện cơ (EMG) và khảo sát dẫn truyền thần kinh: Không phải xét nghiệm thường quy để chẩn đoán viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài. Bác sĩ có thể chỉ định khi người bệnh có biểu hiện tê, châm chích, yếu cơ hoặc nghi ngờ chèn ép thần kinh, chẳng hạn như hội chứng thần kinh quay hoặc nhánh gian cốt sau.

Việc lựa chọn phương pháp chẩn đoán phụ thuộc vào biểu hiện của từng người bệnh. Trong nhiều trường hợp điển hình, thăm khám lâm sàng đã đủ để định hướng chẩn đoán; siêu âm, X-quang, MRI hoặc EMG được sử dụng khi cần thiết. Chẩn đoán chính xác giúp phân biệt viêm lồi cầu ngoài khuỷu tay với các bệnh lý khác và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

>>> Tìm hiểu thêm: Viêm bao gân là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Nghiệm pháp Cozen trong chẩn đoán viêm lồi cầu ngoài khuỷu tay 

5. Điều trị viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài

Điều trị viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài xương cánh tay nhằm giảm đau, hạn chế tổn thương gân và phục hồi khả năng vận động của khuỷu tay. Phương pháp điều trị phụ thuộc vào mức độ đau, thời gian mắc bệnh và tình trạng tổn thương gân. Phần lớn các trường hợp có thể cải thiện bằng các biện pháp không phẫu thuật.

5.1. Nghỉ ngơi và điều chỉnh hoạt động

Người bệnh nên hạn chế các hoạt động khiến khuỷu tay đau tăng, chẳng hạn như cầm nắm đồ vật nặng, xoay cổ tay liên tục, vặn dụng cụ hoặc thực hiện động tác duỗi cổ tay nhiều lần. Tuy nhiên, không nên bất động khuỷu tay quá lâu nếu không có chỉ định của bác sĩ.

Khi cơn đau giảm, người bệnh có thể trở lại hoạt động từ từ, đồng thời điều chỉnh tư thế và cách cầm nắm để giảm áp lực lên gân.

5.2. Chườm lạnh giảm đau

Chườm lạnh có thể giúp giảm đau, đặc biệt sau khi thực hiện hoạt động khiến khuỷu tay khó chịu. Người bệnh nên bọc túi đá bằng khăn mỏng, chườm khoảng 15-20 phút mỗi lần và tránh đặt đá trực tiếp lên da.

Chườm lạnh hỗ trợ xoa dịu cơn đau khuỷu tay hiệu quả

5.3. Sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ

Một số thuốc giảm đau hoặc chống viêm có thể được sử dụng trong thời gian ngắn để kiểm soát triệu chứng. Thuốc có thể ở dạng bôi ngoài da hoặc đường uống, tùy tình trạng sức khỏe và mức độ đau của người bệnh.

Không nên tự ý sử dụng thuốc kéo dài vì một số loại thuốc có thể gây tác dụng phụ lên dạ dày, thận hoặc làm tăng nguy cơ chảy máu. Thuốc giúp giảm triệu chứng nhưng không thay thế việc phục hồi chức năng gân.

5.4. Tập phục hồi chức năng

Các bài tập phục hồi chức năng giúp cải thiện độ linh hoạt của cơ cẳng tay và tăng khả năng chịu lực của gân. Chương trình tập có thể bao gồm kéo giãn cơ duỗi cổ tay, tập tăng sức mạnh cơ cẳng tay và các bài tập kiểm soát vận động.

Người bệnh nên bắt đầu với mức độ nhẹ, tăng dần cường độ theo khả năng chịu đựng và tránh cố tập khi đau tăng rõ rệt. Nếu chưa biết cách thực hiện, nên tham khảo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu.

Bài tập tăng sức mạnh cơ duỗi cổ tay 

5.5. Thủ thuật tiêm

Tiêm corticosteroid có thể giúp giảm đau trong thời gian ngắn nhưng không phải là lựa chọn phù hợp cho tất cả người bệnh, do hiệu quả lâu dài còn hạn chế và có thể đi kèm nguy cơ ảnh hưởng đến gân. Các phương pháp y học tái tạo như tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) cũng có thể được cân nhắc trong một số trường hợp, giúp giảm viêm và hỗ trợ phục hồi tổn thương gân.

5.6. Các phương pháp giảm đau khác

Nếu triệu chứng kéo dài hoặc không cải thiện sau khi điều trị ban đầu, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp như nẹp hoặc đai hỗ trợ cẳng tay, vật lý trị liệu chuyên sâu trong những trường hợp phù hợp.

5.7. Phẫu thuật

Phẫu thuật hiếm khi cần thiết. Bác sĩ có thể xem xét phương án này khi người bệnh bị đau kéo dài, ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt và không đáp ứng với các phương pháp điều trị không phẫu thuật sau một thời gian phù hợp.

Tùy tình trạng tổn thương, phẫu thuật có thể nhằm loại bỏ phần mô gân bị thoái hóa hoặc xử lý vùng gân tổn thương. Sau phẫu thuật, người bệnh vẫn cần phục hồi chức năng theo hướng dẫn chuyên môn.

6. Khi nào cần đi khám viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài xương cánh tay?

Người bệnh nên đi khám nếu tình trạng đau kéo dài hoặc ảnh hưởng đến khả năng vận động và các hoạt động thường ngày. Đặc biệt, cần được thăm khám khi gặp các dấu hiệu sau:

• Đau kéo dài hoặc ngày càng tăng sau khoảng 1-2 tuần dù đã nghỉ ngơi, điều chỉnh hoạt động và chăm sóc tại nhà.
• Đau ảnh hưởng đến công việc và sinh hoạt, đặc biệt là cơn đau nhiều đến mức gây mất ngủ.
• Khó cầm nắm đồ vật hoặc lực tay giảm rõ rệt.
• Đau xuất hiện đột ngột sau chấn thương, va đập mạnh hoặc chấn thương trực tiếp vào khuỷu tay.
• Khu vực khuỷu tay có sưng, nóng hoặc đỏ – dấu hiệu của tình trạng viêm tại khớp hoặc mô mềm, đôi khi liên quan đến nhiễm trùng, đặc biệt là kèm sốt.
• Xuất hiện cảm giác tê bì, châm chích lan dọc cánh tay hoặc xuống các ngón tay, gợi ý tổn thương thần kinh.

Khám sớm giúp xác định nguyên nhân chính xác và tránh bỏ sót các bệnh lý khác có biểu hiện tương tự.

Người bệnh nên đến thăm khám khuỷu tay khi có triệu chứng đau kéo dài

7. Phòng ngừa viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài xương cánh tay

Phòng ngừa viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài xương cánh tay chủ yếu tập trung vào việc hạn chế quá tải cho các cơ và gân vùng cẳng tay. Một số biện pháp đơn giản có thể giúp giảm nguy cơ viêm lồi cầu ngoài khuỷu tay, đặc biệt ở những người thường xuyên vận động bằng tay.

• Khởi động trước khi vận động: Làm nóng cơ và khớp cổ tay, khuỷu tay trước khi tập luyện hoặc làm việc nặng.
• Tăng cường độ từ từ: Không nên đột ngột tăng thời gian, cường độ tập luyện hoặc khối lượng công việc sử dụng tay.
• Hạn chế động tác lặp lại: Nghỉ ngơi định kỳ nếu công việc yêu cầu cầm nắm, xoay hoặc duỗi cổ tay liên tục.
• Điều chỉnh tư thế làm việc: Giữ cổ tay ở tư thế thoải mái, tránh dùng lực quá mạnh khi cầm dụng cụ hoặc nâng vật.
• Tăng sức mạnh cơ cẳng tay: Thực hiện các bài tập kéo giãn và tăng sức mạnh phù hợp để cải thiện khả năng chịu tải của gân.
• Sử dụng dụng cụ phù hợp: Với người chơi thể thao hoặc làm việc bằng dụng cụ cầm tay, nên lựa chọn kích thước và trọng lượng phù hợp với khả năng của bản thân.
• Nghỉ ngơi khi xuất hiện đau: Không nên cố tiếp tục hoạt động gây đau vì có thể làm tình trạng tổn thương gân kéo dài hoặc nặng hơn.

Duy trì thói quen vận động đúng kỹ thuật, tăng tải từ từ và cho cơ – gân có thời gian phục hồi là những cách quan trọng giúp giảm nguy cơ viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài xương cánh tay và hạn chế tái phát.

Kéo giãn và tăng cường sức mạnh cơ cẳng tay giúp phòng ngừa viêm lồi cầu ngoài 

Viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài xương cánh tay là nguyên nhân thường gặp gây đau ở mặt ngoài khuỷu tay và có thể ảnh hưởng đến khả năng cầm nắm, vận động. Tình trạng này thường liên quan đến việc sử dụng cổ tay và cẳng tay quá mức hoặc lặp lại trong thời gian dài. Nhận biết sớm triệu chứng, điều chỉnh hoạt động và phục hồi đúng cách có thể giúp kiểm soát viêm lồi cầu ngoài khuỷu tay hiệu quả hơn. Nếu cơn đau kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh nên thăm khám để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.

HỆ THỐNG Y TẾ CHUYÊN SÂU Y HỌC TÁI TẠO VÀ TRỊ LIỆU TẾ BÀO MESCELLS | MSC

• Hotline: 0866 022 097
• Địa chỉ: TT21, số 204 Nguyễn Tuân, phường Thanh Xuân, Hà Nội, Việt Nam.
• Fanpage: Viện Nghiên Cứu Ứng Dụng Công Nghệ Tế Bào Mescells

NGUỒN THAM KHẢO:

• Di Filippo L, Vincenzi S, Pennella D, Maselli F. (2022).Treatment, Diagnostic Criteria and Variability of Terminology for Lateral Elbow Pain: Findings from an Overview of Systematic Reviews.Healthcare (Basel). 2022;10(6):1095. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35742152/ 
• Landesa-Piñeiro L, Leirós-Rodríguez R. (2022).Physiotherapy treatment of lateral epicondylitis: A systematic review. J Back Musculoskelet Rehabil. 2022;35(3):463-477. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34397403/ 
• Dones VC, et al. (2014). The diagnostic validity of musculoskeletal ultrasound in lateral epicondylalgia: a systematic review. BMC Medical Imaging. 14:10. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24589069/