Viêm gân cơ trên gai: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

18/11/2026
  • icon
  • icon
  • icon

Cơn đau ở vai khiến cho sinh hoạt hằng ngày của chúng ta bị ảnh hưởng, đây có thể là dấu hiệu của một bệnh lý thường gặp là viêm gân cơ trên gai. Tuy bệnh lý này không quá nguy hiểm, nhưng nếu không phát hiện và điều trị sớm, có nguy cơ tiến triển thành rách gân, đau dai dẳng, làm suy giảm chất lượng cuộc sống của người bệnh. Vậy nguyên nhân của viêm gân trên gai đến từ đâu? Cách điều trị và phòng ngừa như thế nào? Hãy cùng Mescells tìm hiểu thông qua bài viết sau đây.

1. Viêm gân cơ trên gai là gì?

Viêm gân cơ trên gai (hay viêm gân trên gai) là tình trạng gân cơ trên gai bị kích ứng, tổn thương, gây đau vai. Bệnh gặp nhiều hơn ở người trung niên và người thường xuyên vận động tay trên đầu, nhưng vận động viên trẻ cũng có thể mắc.

Khớp vai được giữ vững nhờ một nhóm bốn cơ và gân gọi là chóp xoay, gồm cơ trên gai, cơ dưới gai, cơ tròn bé và cơ dưới vai. Trong nhóm này, gân cơ trên gai bám vào diện trên của lồi củ lớn xương cánh tay, ngay dưới mỏm cùng vai. Gân này giúp ép và giữ chỏm xương cánh tay ổn định trong ổ chảo, khởi động động tác dạng vai và phối hợp với cơ delta để nâng tay. Đây cũng là gân dễ tổn thương nhất trong nhóm chóp xoay.

>>> Tìm hiểu thêm: Viêm gân chóp xoay vai: Triệu chứng, nguyên nhân, và cách điều trị

Viêm gân cơ trên gai-02

Gân cơ trên gai là gân dễ bị tổn thương nhất trong các cơ chóp xoay

2. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây viêm gân trên gai

2.1. Nguyên nhân thường gặp

Viêm gân cơ trên gai thường là kết quả của nhiều yếu tố cùng tác động, trong đó nổi bật nhất là:

  • Vận động vai lặp đi lặp lại, nhất là động tác đưa tay lên cao. Bệnh thường gặp ở vận động viên chơi các môn có động tác vung tay qua đầu như ném bóng, bóng chuyền, quần vợt (tennis), cầu lông, golf, cử tạ, bơi lội hoặc công việc phải làm với tay giơ cao hoặc nâng vật nặng.
  • Chèn ép gân dưới mỏm cùng vai: Khi giơ tay, gân có thể cọ vào mặt dưới của mỏm cùng vai, dần dần bị bào mòn. Vùng gân gần chỗ bám vào xương (cách khoảng 1cm) ít được nuôi bằng máu nên dễ tổn thương và lâu lành.
  • Chấn thương: Nâng vật nặng, trật khớp vai, té ngã hoặc cánh tay phải chịu lực đột ngột. Ngã chống tay hay cú đánh trực tiếp vào vùng vai cũng có thể gây viêm gân. Chấn thương mạnh có thể gây rách gân, cần đi khám sớm.
  • Kỹ thuật vận động sai: Tư thế không đúng hoặc kỹ thuật kém trong thể thao là một trong những nguyên nhân chính làm gân quá tải.

2.2. Yếu tố nguy cơ

  • Thoái hóa hoặc viêm khớp vai, khớp cùng đòn có thể tạo gai xương, làm hẹp khoảng trống dưới mỏm cùng vai, khiến gân dễ bị chèn ép.
  • Bệnh mạn tính: Đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, béo phì. Viêm khớp cũng là một yếu tố gây áp lực lên gân.
  • Không khởi động, kéo giãn trước khi vận động.
  • Các bệnh lý khớp vai và khớp cùng đòn (thoái hóa, viêm khớp) có thể tạo gai xương hoặc làm hẹp khoảng trống dưới mỏm cùng vai, khiến gân dễ bị chèn ép.

>>> Xem thêm: Viêm điểm bám gân: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Viêm gân cơ trên gai-03

Động tác đưa tay lên cao lặp lại với tần suất lớn hoặc sai kỹ thuật là một trong những nguyên nhân gây viêm gân cơ trên gai

3. Dấu hiệu nhận biết viêm gân cơ trên gai

Triệu chứng đầu tiên và thường gặp nhất là đau vai, vị trí đau hay gặp là phía ngoài hoặc phía trước vai. Cụ thể, bạn có thể gặp các dấu hiệu sau:

  • Đau ở mặt ngoài vai, ngang vị trí cơ delta, hoặc cơn đau âm ỉ sâu trong vai, có thể lan lên cổ hoặc xuống cánh tay nhưng không vượt quá khuỷu tay. Cơn đau có thể xuất hiện trong sinh hoạt hằng ngày như mặc áo, chải tóc, lấy đồ trên cao.
  • Đau nhiều về đêm, nhất là khi nằm nghiêng về phía vai đau, khiến người bệnh khó ngủ.
  • Đau rõ khi giơ tay trong khoảng từ ngang hông lên ngang vai và quá vai (khoảng 60-120 độ), hoặc đau khi hạ tay xuống từ từ. Lưu ý: nếu tay bạn rơi tự do xuống, không thể giữ ở tư thế giơ ngang vai, hãy đi khám sớm vì có thể gân đã bị rách.
  • Yếu, mỏi tay khi nhấc tay hoặc làm việc với tay giơ ngang. Trong viêm gân, cảm giác yếu thường do đau nên khi bớt đau tay có lực trở lại. Nếu tay yếu rõ rệt, không thể tự giơ lên được dù đã bớt đau, hoặc yếu sau một cú ngã, đây có thể là dấu hiệu rách gân và bạn cần đi khám sớm.
  • Các biểu hiện khác: Cảm giác nóng rát, đau ê ẩm, tiếng lách tách khi cử động vai, đau khi giữ tay ở một số tư thế, hoặc sưng nhẹ.
  • Ở người chơi thể thao, bệnh thường biểu hiện bằng đau hoặc yếu vai, làm giảm khả năng thi đấu.

Viêm gân cơ trên gai-04

Nhận biết bệnh viêm gân trên gai thông qua những cơn đau âm ỉ trong vai, đau tăng khi giơ tay lên cao và khi về đêm 

4. Chẩn đoán viêm gân cơ trên gai như thế nào?

Nhiều bệnh nhân có thể được chẩn đoán dựa vào hỏi bệnh và thăm khám lâm sàng.

4.1. Hỏi bệnh và khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ hỏi về bệnh sử, yếu tố nguy cơ và các triệu chứng hiện tại. Sau đó, bác sĩ quan sát vùng vai để xem có teo cơ hay xương bả vai vận động bất thường không, khám cột sống cổ để loại trừ đau do bệnh lý thần kinh, ấn để tìm điểm đau, đánh giá tầm vận động và sức cơ của các cơ quanh vai.

Bác sĩ có thể làm một số nghiệm pháp đặc biệt, ví dụ:

  • Nghiệm pháp Jobe (empty can test): bạn giơ tay ở góc khoảng 90 độ dạng, hơi chếch về phía trước, ngón cái hướng xuống đất, rồi chống lại lực ấn xuống của bác sĩ. Đau hoặc yếu ở tư thế này gợi ý tổn thương gân cơ trên gai.
  • Nghiệm pháp Hawkins–Kennedy: bác sĩ nâng cánh tay bạn ra phía trước đến ngang vai, gập khuỷu tay thành góc vuông, rồi xoay cẳng tay hướng xuống dưới. Động tác này làm gân ép sát vào mỏm cùng vai. Nếu bạn thấy đau, có thể gân đang bị chèn ép hoặc viêm. Nghiệm pháp này không dành riêng cho gân cơ trên gai, nên bác sĩ thường kết hợp nhiều nghiệm pháp khác để kết luận.

Bác sĩ cũng kiểm tra thần kinh và mạch máu. Nếu có tê bì, yếu cơ ngoài vùng vai hoặc giảm mạch khi giơ tay, bác sĩ sẽ tìm các nguyên nhân khác như bệnh rễ thần kinh cổ hoặc hội chứng lối thoát lồng ngực.

4.2. Chẩn đoán hình ảnh

Nhiều người chỉ cần bác sĩ hỏi bệnh và khám là đủ để chẩn đoán. Bác sĩ chỉ chỉ định chẩn đoán hình ảnh khi cần, ví dụ khi đau kéo dài, nghi rách gân hoặc điều trị mãi không đỡ.

  • X-quang: thường chụp đầu tiên khi đau vai. X-quang không nhìn thấy gân, mà giúp quan sát xương, phát hiện gai xương, vôi hóa trong gân hoặc loại trừ các bệnh về xương khớp khác.
  • Siêu âm: quan sát được gân và cơ, thường dùng khi nghi ngờ gân bị rách một phần hoặc hoàn toàn. Siêu âm nhanh, chi phí thấp và không có bức xạ.
  • Cộng hưởng từ (MRI): cho hình ảnh mô mềm rõ nhất, giúp xác định gân rách một phần hay toàn bộ. Thường dành cho trường hợp phức tạp hoặc cần cân nhắc phẫu thuật.

Viêm gân cơ trên gai-05

Bác sĩ sẽ khám lâm sàng tình trạng bệnh lý qua một số kỹ thuật trước khi kết hợp chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu

5. Điều trị viêm gân cơ trên gai

Trong các phương pháp điều trị viêm gân cơ trên gai, phần lớn người bệnh cải thiện với chăm sóc không phẫu thuật toàn diện, gồm thuốc chống viêm và vật lý trị liệu.

5.1. Nghỉ ngơi và chườm lạnh

  • Người bệnh cần nghỉ ngơi, tránh các hoạt động gây đau: Hạn chế giơ tay cao quá đầu, thay đổi công việc nếu công việc đòi hỏi nhiều động tác này.
  • Chườm lạnh: Bọc đá trong khăn và lên vùng đau khoảng 15-20 phút mỗi lần, nhiều lần mỗi ngày, đặc biệt trong giai đoạn đầu hoặc khi đau cấp.
  • Không bất động vai quá lâu: Nếu để vai không cử động trong thời gian dài, mô quanh khớp sẽ dày lên và co rút, khiến khớp vai bị cứng, khó giơ tay (gọi là đông cứng khớp vai hay viêm dính khớp vai). Bạn vẫn nên cử động nhẹ nhàng trong mức không gây đau nhiều.

5.2. Thuốc

Thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như ibuprofen, naproxen có thể giúp giảm đau và giảm sưng trong thời gian ngắn. Thuốc có thể gây đau dạ dày, xuất huyết tiêu hóa, ảnh hưởng thận và tim mạch. Người có bệnh dạ dày, thận, tim mạch, hen, đang dùng thuốc chống đông, phụ nữ mang thai hoặc người lớn tuổi cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng. Không tự ý kéo dài thuốc.

5.3. Vật lý trị liệu và tập phục hồi chức năng

Đây là nền tảng của điều trị. Chuyên viên vật lý trị liệu sẽ hướng dẫn bạn các nhóm bài tập sau:

  • Bài tập tầm vận động: cử động vai nhẹ nhàng (như đưa tay quay vòng nhỏ) để vai không bị cứng.
  • Bài tập kéo giãn: giúp các cơ quanh vai mềm mại, bớt căng.
  • Bài tập tăng cường sức mạnh: tập các cơ chóp xoay và cơ quanh xương bả vai để vai vững hơn, giảm áp lực lên gân.

Ngoài ra, một số cơ sở có dùng thêm máy siêu âm trị liệu hoặc điện xung để hỗ trợ giảm đau. Đây chỉ là biện pháp hỗ trợ, bài tập vẫn là phần quan trọng nhất. Bạn nên tập theo hướng dẫn của chuyên viên. Nếu đau tăng lên trong lúc tập, hãy dừng lại và báo cho chuyên viên.

Viêm gân cơ trên gai-06

Vật lý trị liệu giúp giảm đau, giảm co cứng và tăng cường sức mạnh cho gân, cơ vai

5.4. Tiêm corticosteroid

Corticosteroid là nhóm thuốc chống viêm mạnh. Khi tiêm vào vùng quanh gân, thuốc giúp giảm đau và giảm viêm nhanh hơn thuốc uống. Bác sĩ chỉ cân nhắc tiêm khi người bệnh đã điều trị bảo tồn (nghỉ ngơi, thuốc, tập vật lý trị liệu) một thời gian mà không đỡ, hoặc khi cơn đau nặng, cản trở việc tập luyện.

Hiệu quả giảm đau thường chỉ kéo dài trong thời gian ngắn và không chữa khỏi nguyên nhân gây tổn thương gân. Vì vậy, sau khi tiêm, người bệnh vẫn cần tiếp tục tập phục hồi chức năng.

5.5. Tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP)

PRP là huyết tương giàu tiểu cầu được chiết xuất từ chính máu của người bệnh, sau đó tiêm vào vùng tổn thương nhằm hỗ trợ quá trình phục hồi của mô. Tuy nhiên, hiệu quả của PRP vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu, nên người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa tư vấn kỹ về lợi ích và giới hạn trước khi quyết định.

5.6. Phẫu thuật

Phẫu thuật chỉ được nghĩ đến khi điều trị bảo tồn không hiệu quả. Phẫu thuật có thể được cân nhắc trong các tình huống như mất chức năng ảnh hưởng đến sinh hoạt, đau kéo dài dai dẳng, chức năng ngày càng xấu đi, hoặc đau khiến người bệnh không thể quay lại công việc, thể thao.

Tùy tình trạng, phẫu thuật có thể nhằm mở rộng khoảng trống dưới mỏm cùng vai, lấy bỏ gai xương gây chèn ép, hoặc khâu lại gân nếu gân đã rách. Phần lớn ca phẫu thuật hiện nay được thực hiện bằng nội soi (rạch các vết nhỏ, đưa camera và dụng cụ vào khớp), giúp ít tổn thương mô xung quanh và hồi phục nhanh hơn mổ mở.

Viêm gân cơ trên gai-07

Bác sĩ có thể chỉ định một số phương pháp tiêm để điều trị viêm gân cơ trên gai

6. Viêm gân cơ trên gai bao lâu thì khỏi?

Thời gian hồi phục phụ thuộc vào mức độ tổn thương, tuổi, đáp ứng điều trị và mức độ nỗ lực tập luyện. Bảng dưới đây tổng hợp các mốc tham khảo:

Tình huống Thời gian tham khảo Ghi chú
Mức độ nhẹ Bắt đầu cải thiện sau khoảng 2-4 tuần Khi được điều trị không phẫu thuật đúng cách.
Mức độ nặng hơn Có thể mất vài tháng Thời gian phụ thuộc mức độ tổn thương; bác sĩ sẽ cho biết tiên lượng cụ thể.
Điều trị không đáp ứng Sau 4-6 tuần tự chăm sóc mà không cải thiện: nên đi khám, bác sĩ có thể cân nhắc siêu âm/MRI. Sau 3-6 tháng điều trị bảo tồn đúng cách vẫn không đáp ứng: bàn đến các biện pháp can thiệp hoặc phẫu thuật với bác sĩ chuyên khoa. Nhằm tìm tổn thương rách gân kèm theo hoặc bàn đến phẫu thuật.
Quay lại thể thao Khoảng 8-16 tuần với nhiều môn; bơi có thể mất nhiều tháng Điều kiện: vai vận động đầy đủ, không đau khi vận động và khi nghỉ, sức cơ gần bằng bên lành, và đã tập luyện các động tác đặc thù của môn thể thao mà không đau

Những yếu tố có thể làm bệnh khỏi chậm hơn:

  • Tiếp tục lặp lại động tác giơ tay cao, hoặc quay lại thể thao, công việc quá sớm khi gân chưa lành.
  • Không tập phục hồi chức năng đầy đủ hoặc bỏ dở khi vừa đỡ đau.
  • Có tổn thương kèm theo như rách một phần gân chóp xoay hoặc chèn ép dưới mỏm cùng vai chưa được xử lý.
  • Tuổi cao hoặc có bệnh nền như đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, béo phì.
  • Bất động vai quá lâu khiến vai cứng và khó hồi phục.

7. Khi nào cần đi khám viêm gân cơ trên gai?

Nhiều trường hợp viêm gân vai tự cải thiện theo thời gian, có thể mất từ vài tuần đến vài tháng tùy mức độ. Tuy nhiên, bạn nên đến gặp bác sĩ nếu:

  • Cơn đau cản trở sinh hoạt hằng ngày.
  • Đau kéo dài hơn một vài tuần, hoặc đã tự chăm sóc nhưng không thấy cải thiện.
  • Cơn đau tái phát.
  • Đau về đêm làm người bệnh mất ngủ và thuốc giảm đau không kiểm soát được.
  • Đau vai kèm đau tức ngực, khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn hoặc đau lan lên hàm, xuống tay trái: gọi cấp cứu ngay vì có thể là dấu hiệu bệnh tim, không phải bệnh ở vai. 
  • Đau đột ngột, dữ dội, không thể chịu được.
  • Yếu cơ rõ rệt, sưng nhiều, vai đỏ hoặc biến dạng.
  • Sốt kèm vai đỏ, sưng, viêm. Đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng, đặc biệt nếu bạn đang dùng thuốc làm tăng nguy cơ nhiễm trùng như corticosteroid hoặc thuốc ức chế miễn dịch.
  • Tê bì hoặc yếu ở cánh tay, cẳng tay, bàn tay, hoặc mạch tay yếu đi khi giơ tay. Các dấu hiệu này gợi ý nguyên nhân khác ngoài viêm gân (ví dụ chèn ép thần kinh vùng cổ).

Viêm gân cơ trên gai-09

Trong trường hợp vai đau đột ngột, dữ dội, cần đi khám ngay để chẩn đoán bệnh lý đúng và sớm nhất

8. Phòng ngừa viêm gân cơ trên gai tái phát

Vì hầu hết trường hợp viêm gân vai do dùng quá mức, cách điều trị tốt nhất là phòng ngừa.

  • Tránh hoặc điều chỉnh hoạt động gây đau: Sửa tư thế sai và kỹ thuật kém trong thể thao hoặc công việc.
  • Tăng hoạt động từ từ: Bắt đầu chậm rồi tăng dần mức độ vận động.
  • Giới hạn lực và số lần lặp: Dừng lại ngay khi thấy đau bất thường.
  • Khởi động và kéo giãn cơ vai trước và sau khi chơi thể thao.
  • Tập tăng cường sức mạnh cơ vai để giảm nguy cơ chấn thương.
  • Không tập quá sức, đặc biệt với các môn có động tác đưa tay lên cao như bơi lội, quần vợt…
  • Kiểm soát các bệnh nền như đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, cân nặng.
  • Tránh nằm đè lên bên vai đau khi ngủ: Nằm đè lên vai đau có thể làm đau tăng và cản trở hồi phục. Người bệnh có thể nằm nghiêng bên kia, ôm một chiếc gối trước ngực hoặc nằm ngửa.
  • Quay lại hoạt động đúng lúc: Chỉ quay lại thể thao, công việc cường độ cao khi bác sĩ cho phép, dù đã bớt đau.

Viêm gân cơ trên gai (hay viêm gân trên gai) là nguyên nhân thường gặp gây đau vai, nhưng đa số người bệnh đáp ứng tốt với điều trị không phẫu thuật khi được phát hiện sớm. Hãy lắng nghe cơn đau, giảm tải kịp thời và kiên trì tập phục hồi để gân có thời gian lành. Nếu cơn đau vai kéo dài hoặc ảnh hưởng đến giấc ngủ, sinh hoạt, bạn nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp để được đánh giá và điều trị phù hợp.

HỆ THỐNG Y TẾ CHUYÊN SÂU Y HỌC TÁI TẠO VÀ TRỊ LIỆU TẾ BÀO MESCELLS | MSC

NGUỒN THAM KHẢO:

Lưu ý: Nội dung bài viết được tổng hợp và tham khảo từ các báo cáo khoa học, tạp chí y khoa uy tín trên thế giới. Tuy nhiên, các thông tin này chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa chuyên sâu từ bác sĩ.

Các câu hỏi thường gặp (FAQs)
Viêm gân cơ trên gai có tự khỏi không?

Nhiều trường hợp viêm gân vai cải thiện theo thời gian khi bạn nghỉ ngơi và hạn chế động tác gây đau, có thể mất từ vài tuần đến vài tháng tùy mức độ. Tuy nhiên, nếu tiếp tục làm gân quá tải, bệnh có thể kéo dài và tiến triển thành rách chóp xoay. Bạn nên đi khám nếu đau kéo dài hơn một vài tuần hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt.

Viêm gân trên gai có phải là rách chóp xoay không?

Không. Viêm gân trên gai là tình trạng gân bị kích ứng, tổn thương do quá tải, còn rách chóp xoay là gân bị đứt một phần hoặc hoàn toàn. Tuy nhiên, hai tình trạng nằm trên cùng một phổ bệnh, và viêm gân kéo dài có thể dẫn đến rách gân. Vì vậy, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm hoặc MRI để đánh giá nếu nghi ngờ gân đã rách.

Bị viêm gân cơ trên gai có nên nghỉ hoàn toàn không?

Bạn nên tạm tránh các hoạt động gây đau, đặc biệt động tác giơ tay cao quá đầu. Tuy nhiên, bất động vai quá lâu có thể làm khớp vai bị bó chặt, dẫn đến cứng khớp. Vì vậy, bạn nên kết hợp giảm tải với tập vật lý trị liệu theo hướng dẫn của chuyên viên.

Table of ContentsToggle Table of Content