Viêm bao gân cổ tay: Dấu hiệu, nguyên nhân, điều trị và phòng ngừa

Viêm bao gân cổ tay hay còn được gọi theo cách thông dụng là viêm điểm bám gân cổ tay là tình trạng viêm xảy ra ở bao gân – lớp mô bao quanh và hỗ trợ gân vận động trơn tru. Tình trạng này có thể gây đau, sưng, cứng và hạn chế vận động cổ tay hoặc ngón tay.

Người thường xuyên sử dụng cổ tay, thực hiện các động tác lặp lại hoặc từng bị chấn thương có nguy cơ gặp tình trạng này. Vậy viêm bao gân cổ tay có nguy hiểm không, nguyên nhân do đâu và điều trị như thế nào? Hãy cùng Mescells tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

1. Viêm bao gân cổ tay là gì?

Viêm bao gân cổ tay là tình trạng bao hoạt dịch hoặc mô bao quanh gân ở vùng cổ tay bị viêm, làm tăng ma sát khi gân di chuyển. Người bệnh có thể cảm thấy đau, sưng hoặc khó vận động cổ tay và các ngón tay.

Trong một số trường hợp, tình trạng viêm tập trung tại một vị trí cụ thể quanh gân, thường được gọi là viêm điểm bám gân cổ tay. Một dạng thường gặp là viêm bao gân De Quervain, ảnh hưởng đến các gân nằm ở phía ngón cái của cổ tay. Mức độ triệu chứng phụ thuộc vào vị trí viêm, nguyên nhân và thời gian mắc bệnh.

Viêm bao gân cổ tay làm bao gân sưng, tăng ma sát và có thể gây đau khi vận động cổ tay hoặc ngón cái. 

2. Dấu hiệu viêm bao gân cổ tay

Dấu hiệu viêm bao gân cổ tay có thể xuất hiện từ từ hoặc rõ rệt sau một thời gian vận động quá mức. Các triệu chứng thường gặp gồm:

• Đau tại cổ tay, đặc biệt ở vị trí dọc theo đường đi của gân, tăng khi vận động và giảm khi nghỉ ngơi.
• Đau tăng khi cầm, nắm, xoay cổ tay hoặc nâng vật.
• Sưng hoặc hơi nóng tại vùng bị viêm.
• Cứng cổ tay hoặc ngón tay, đặc biệt sau khi nghỉ ngơi vào buổi sáng.
• Hạn chế khả năng vận động.
• Có cảm giác đau khi ấn vào vị trí viêm.
• Một số trường hợp có tiếng lạo xạo hoặc cảm giác gân bị mắc khi vận động.

Với viêm điểm bám gân cổ tay ở phía ngón cái, cơn đau thường rõ hơn khi vận động ngón cái hoặc nghiêng cổ tay.

>>> Tìm hiểu thêm: Viêm gân là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Đau cổ tay khi vận động trong viêm bao gân cổ tay 

3. Nguyên nhân gây viêm bao gân cổ tay

Viêm bao gân cổ tay xảy ra khi bao gân bị kích thích, viêm hoặc tổn thương, khiến gân khó trượt bình thường. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

• Vận động cổ tay lặp đi lặp lại: Đánh máy, sử dụng chuột máy tính, dùng điện thoại, chơi nhạc cụ, may vá hoặc cầm nắm liên tục có thể làm gân và bao gân chịu ma sát kéo dài.
• Vận động quá sức: Nâng vật nặng, tập luyện cường độ cao hoặc tăng đột ngột mức độ vận động có thể gây quá tải cho gân.
• Chấn thương cổ tay: Va đập, bong gân, vết cắt hoặc các tổn thương vùng cổ tay có thể gây viêm bao gân.
• Bệnh lý viêm: Một số bệnh như viêm khớp dạng thấp, viêm khớp vảy nến có thể làm tăng nguy cơ viêm bao gân. Người bệnh có thể bị đau, sưng hoặc cứng cổ tay, đặc biệt khi bệnh lý nền chưa được kiểm soát tốt.
• Rối loạn chuyển hóa: Bệnh gout có thể gây viêm do tinh thể urat tích tụ trong mô, trong khi đái tháo đường có liên quan đến nguy cơ mắc một số bệnh lý về gân và bao gân. Những trường hợp này cần được đánh giá cả tổn thương tại cổ tay lẫn bệnh lý nền để lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
• Nhiễm trùng: Vi khuẩn có thể xâm nhập vào bao gân qua vết thương hở ở bàn tay và cổ tay. Trường hợp này cần được điều trị sớm.
• Thay đổi nội tiết và một số yếu tố cơ địa: Một số tình trạng như thai kỳ hoặc giai đoạn sau sinh có thể liên quan đến viêm bao gân De Quervain, đặc biệt ở vùng cổ tay phía ngón cái.
• Tuổi tác: Thay đổi của gân theo tuổi tác, tiền sử chấn thương hoặc tình trạng viêm bao gân trước đó có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh hoặc khiến triệu chứng kéo dài.

Như vậy, viêm điểm bám gân cổ tay có thể xuất phát từ một hoặc nhiều yếu tố. Xác định đúng nguyên nhân giúp lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và hạn chế bệnh tái phát.

Một số nguyên nhân gây viêm bao gân cổ tay thường gặp

4. Viêm bao gân cổ tay được chẩn đoán như thế nào?

Bác sĩ sẽ khai thác bệnh sử, bao gồm thời điểm khởi phát triệu chứng, tiền sử chấn thương, bệnh lý nền và thói quen vận động cổ tay trong công việc hoặc cường độ tập luyện thể thao. Đồng thời, bác sĩ thường đánh giá vị trí đau, mức độ sưng, khả năng vận động và hỏi về công việc, thói quen sử dụng cổ tay hoặc tiền sử chấn thương.

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:

• Siêu âm: Đánh giá gân, tình trạng dày bao gân, dịch quanh gân và tình trạng viêm.
• X-quang: Không thể hiện rõ trực tiếp tình trạng viêm bao gân, nhưng hỗ trợ loại trừ tổn thương xương hoặc các nguyên nhân gây đau cổ tay khác như gãy xương hay thoái hóa khớp.
• MRI: Được cân nhắc khi chưa xác định rõ nguyên nhân, nghi ngờ tổn thương phức tạp hoặc cần đánh giá chi tiết các cấu trúc mềm.
• Xét nghiệm máu: Có thể được thực hiện khi nghi ngờ bệnh lý viêm hệ thống toàn thân, chẳng hạn như viêm khớp dạng thấp, hoặc nghi ngờ nhiễm trùng.

Nếu nghi ngờ viêm bao gân, bác sĩ có thể thực hiện các nghiệm pháp vận động đặc hiệu để đánh giá mức độ đau.

Siêu âm giúp đánh giá viêm bao gân cổ tay 

5. Viêm bao gân cổ tay có nguy hiểm không?

Viêm bao gân cổ tay thường không nguy hiểm đến tính mạng và nhiều trường hợp có thể cải thiện khi được điều trị đúng cách. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc không được can thiệp phù hợp, người bệnh có thể bị đau dai dẳng, hạn chế vận động và ảnh hưởng đến khả năng cầm nắm trong sinh hoạt hằng ngày.

Nếu viêm bao gân cổ tay kéo dài hoặc không được điều trị đúng cách, người bệnh có thể gặp các biến chứng ảnh hưởng đến khả năng vận động và chức năng bàn tay. Mức độ biến chứng phụ thuộc vào nguyên nhân, vị trí tổn thương và việc có nhiễm trùng hay không.

• Dính và xơ hóa bao gân: Bao gân có thể dày lên, làm gân trượt kém, gây đau và hạn chế vận động cổ tay hoặc ngón tay.
• Rách hoặc đứt gân: Tình trạng này có thể xảy ra khi gân bị tổn thương nặng hoặc suy yếu do bệnh lý nền, chấn thương hay một số biến chứng liên quan. Đây không phải là diễn tiến thường gặp của mọi trường hợp viêm bao gân.
• Tổn thương hoặc hoại tử mô gân: Có thể xảy ra trong những trường hợp nặng, đặc biệt khi nhiễm trùng tiến triển hoặc nguồn máu nuôi mô bị ảnh hưởng.
• Chèn ép thần kinh và teo cơ: Sưng nề hoặc tổn thương cấu trúc xung quanh có thể gây chèn ép thần kinh, dẫn đến tê bì, yếu bàn tay; teo cơ có thể xuất hiện nếu tổn thương thần kinh hoặc hạn chế vận động kéo dài.
• Nhiễm trùng lan rộng: Nếu viêm bao gân do vi khuẩn, nhiễm trùng có thể lan sang các mô lân cận, gây tổn thương gân và ảnh hưởng đến chức năng bàn tay nếu không được điều trị kịp thời.

Rách gân cổ tay có thể xảy ra nếu tổn thương gân không được xử trí sớm

6. Điều trị viêm bao gân cổ tay

Điều trị viêm bao gân cổ tay phụ thuộc vào nguyên nhân, vị trí và mức độ viêm. Với trường hợp nhẹ do vận động quá mức, các biện pháp bảo tồn thường được ưu tiên trước.

• Nghỉ ngơi và hạn chế vận động: Giảm các hoạt động gây đau như cầm nắm, xoay cổ tay, nâng vật nặng hoặc thực hiện động tác lặp lại. Nghỉ ngơi giúp giảm áp lực và tạo điều kiện cho gân, bao gân phục hồi.
• Sử dụng nẹp cổ tay: Bác sĩ có thể chỉ định nẹp cổ tay hoặc nẹp giữ ngón cái để hạn chế chuyển động của vùng bị viêm. Tùy vị trí viêm, bác sĩ có thể chỉ định nẹp cổ tay thông thường hoặc nẹp cố định cả cổ tay và ngón cái. Phương pháp này thường được sử dụng trong trường hợp viêm bao gân De Quervain.
• Chườm lạnh, chườm ấm: Phương pháp này có thể được áp dụng khi cổ tay đau hoặc sưng sau vận động. Người bệnh nên dùng túi lạnh bọc khăn, chườm khoảng 15-20 phút mỗi lần và không đặt đá trực tiếp lên da. Chườm ấm có thể giúp giảm cảm giác căng cứng ở một số trường hợp khi sưng cấp đã giảm, nhưng không phù hợp để tự xử trí vùng đang sưng nóng đỏ hoặc nghi ngờ nhiễm trùng. Lưu ý, đây không phải là biện pháp thay thế điều trị y tế khi triệu chứng kéo dài.

Chườm lạnh giúp giảm đau và sưng khi viêm bao gân cổ tay 

• Thuốc giảm đau, chống viêm: Một số người bệnh có thể được sử dụng thuốc giảm đau hoặc thuốc chống viêm không steroid (NSAID) hoặc thuốc bôi ngoài da để kiểm soát đau và viêm. Người bệnh cần chú ý sử dụng thuốc dựa trên tình trạng sức khỏe và hướng dẫn của bác sĩ.
• Vật lý trị liệu: Sau giai đoạn đau cấp, các bài tập phù hợp có thể giúp cải thiện độ linh hoạt, sức mạnh của cổ tay và giảm nguy cơ tái phát. Chương trình tập cần được điều chỉnh theo vị trí tổn thương, có thể bao gồm vận động nhẹ nhàng, kéo giãn có kiểm soát và tăng sức mạnh cơ theo từng giai đoạn. Người bệnh nên thực hiện theo hướng dẫn của chuyên viên vật lý trị liệu.
• Tiêm corticosteroid: Trong một số trường hợp viêm bao gân cổ tay không cải thiện với các biện pháp bảo tồn, bác sĩ có thể cân nhắc tiêm corticosteroid vào vùng bao gân bị viêm. Với viêm bao gân De Quervain, bằng chứng hiện có cho thấy tiêm corticosteroid kết hợp bất động ngắn hạn có thể cải thiện triệu chứng ở nhiều người bệnh. Hiệu quả tiêm sẽ tùy thuộc vào thể bệnh và tình trạng tổn thương và không phù hợp với mọi trường hợp, nhất là khi nghi ngờ nhiễm trùng. Đồng thời, thủ thuật cần được thực hiện theo chỉ định của bác sĩ.

Tiêm corticosteroid trong điều trị viêm bao gân cổ tay 

• Phẫu thuật: Phẫu thuật có thể được cân nhắc khi triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc người bệnh không đáp ứng với điều trị bảo tồn. Mục tiêu là giải phóng vùng bao gân bị chèn ép để gân có thể di chuyển dễ dàng hơn. Chẳng hạn, với viêm bao gân De Quervain, phẫu thuật có thể giải phóng khoang gân ở phía ngón cái, giúp gân trượt dễ dàng hơn khi vận động. Sau can thiệp, người bệnh cần chăm sóc vết mổ và phục hồi chức năng theo hướng dẫn để cải thiện khả năng vận động.
• Với trường hợp viêm bao gân do nhiễm trùng: Nếu viêm điểm bám gân cổ tay do nhiễm trùng, người bệnh cần được khám và điều trị sớm. Bác sĩ có thể sử dụng kháng sinh và trong trường hợp cần thiết sẽ thực hiện phẫu thuật làm sạch bao gân. Đây là tình trạng không nên tự điều trị tại nhà.

7. Cách chăm sóc và phòng ngừa viêm bao gân cổ tay

Chăm sóc cổ tay đúng cách giúp giảm áp lực lên gân, hỗ trợ phục hồi và hạn chế nguy cơ tái phát viêm bao gân cổ tay. Một số biện pháp nên thực hiện bao gồm:

• Hạn chế áp lực cho cổ tay: Hạn chế các hoạt động khiến cổ tay phải vận động lặp đi lặp lại hoặc chịu lực nhiều, giúp giảm đau, giảm sưng và tạo điều kiện cho gân cùng bao gân phục hồi.
• Điều chỉnh thói quen làm việc: Nếu thường xuyên sử dụng máy tính hoặc điện thoại, hãy nghỉ giải lao định kỳ, thay đổi tư thế và tránh duy trì một động tác quá lâu.
• Giữ tư thế cổ tay phù hợp: Khi làm việc với máy tính hoặc thực hiện các công việc bằng tay, nên giữ cổ tay ở tư thế tự nhiên, tránh gập hoặc xoay cổ tay quá mức trong thời gian dài.
• Khởi động trước khi vận động: Trước khi chơi thể thao hoặc thực hiện công việc đòi hỏi sử dụng nhiều đến bàn tay và cổ tay, nên khởi động và vận động nhẹ nhàng.
• Tăng cường độ vận động từ từ: Không nên đột ngột tăng cường độ hoặc thời gian tập luyện, đặc biệt khi cổ tay chưa quen với hoạt động. Cần điều chỉnh mức độ vận động phù hợp với khả năng của cơ thể.
• Xử lý sớm các vết thương: Làm sạch và theo dõi các vết cắt, vết xước hoặc vết thương ở bàn tay, cổ tay để giảm nguy cơ nhiễm trùng bao gân.
• Kiểm soát bệnh lý nền: Người mắc các bệnh như viêm khớp dạng thấp hoặc bệnh gout nên tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ nhằm kiểm soát bệnh và hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến gân, bao gân.

Nếu tình trạng viêm bao gân cổ tay gây đau kéo dài, sưng tăng dần hoặc hạn chế vận động, người bệnh nên đi khám để được xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp, thay vì chỉ tiếp tục chăm sóc tại nhà.

Tập vận động cổ tay nhẹ nhàng giúp cải thiện hoạt động của gân

8. Khi nào nên đi khám viêm bao gân cổ tay ngay?

Không nên trì hoãn việc thăm khám nếu xuất hiện các dấu hiệu:

• Cổ tay hoặc bàn tay sưng nhanh.
• Vùng da cổ tay đỏ, nóng và đau nhiều.
• Sưng đỏ lan rộng lên bàn tay hoặc cẳng tay.
• Sốt hoặc rét run.
• Có vết thương trước khi xuất hiện triệu chứng.
• Xuất hiện mủ hoặc dịch bất thường.
• Đau dữ dội khi vận động hoặc duỗi ngón tay.
• Không thể vận động cổ tay hoặc ngón tay bình thường.

Những dấu hiệu này có thể liên quan đến nhiễm trùng bao gân, cần được bác sĩ đánh giá và điều trị sớm.

Viêm bao gân cổ tay là tình trạng thường liên quan đến vận động lặp lại, chấn thương hoặc một số bệnh lý viêm. Viêm điểm bám gân cổ tay có thể gây đau khu trú, sưng và hạn chế vận động tại vị trí bị ảnh hưởng. Việc nghỉ ngơi, điều chỉnh hoạt động và điều trị đúng nguyên nhân có thể giúp cải thiện triệu chứng. Tuy nhiên, nếu cổ tay sưng đỏ, nóng, đau tăng nhanh, kèm sốt hoặc có vết thương trước đó, người bệnh nên đi khám sớm để loại trừ nhiễm trùng bao gân.

HỆ THỐNG Y TẾ CHUYÊN SÂU Y HỌC TÁI TẠO VÀ TRỊ LIỆU TẾ BÀO MESCELLS | MSC

• Hotline: 0866 022 097
• Địa chỉ: TT21, số 204 Nguyễn Tuân, phường Thanh Xuân, Hà Nội, Việt Nam.
• Fanpage: Viện Nghiên Cứu Ứng Dụng Công Nghệ Tế Bào Mescells

NGUỒN THAM KHẢO:

• Blood TD, Morrell NT, Weiss APC. Tenosynovitis of the Hand and Wrist: A Critical Analysis Review.JBJS Reviews. 2016;4(3):e7. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27500430/ 
• Cevik J, Keating N, Hornby A, Salehi O, Seth I, Rozen WM. Corticosteroid injection versus immobilisation for the treatment of De Quervain’s tenosynovitis: A systematic review and meta-analysis. Hand Surgery & Rehabilitation. 2024;43(3):101694. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38642740/ 
• Forder BH, Hennessy M, Turner B, Wormald J. Systematic review of treatment for pyogenic flexor tenosynovitis of the hand.Journal of Plastic, Reconstructive & Aesthetic Surgery. 2024;96:23-32. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39024677/