Viêm gân bánh chè: Dấu hiệu, nguyên nhân, điều trị và cách phòng ngừa

Viêm gân bánh chè là tình trạng tổn thương gân nối xương bánh chè với xương chày, thường liên quan đến gân phải chịu tải lặp đi lặp lại. Trạng thái này thường gặp ở người chơi các môn thể thao có nhiều hoạt động bật nhảy, chạy hoặc thay đổi hướng.

Nếu không được kiểm soát và phục hồi phù hợp, cơn đau có thể kéo dài và ảnh hưởng đến vận động. Nhận biết sớm vị trí và đặc điểm cơn đau giúp lựa chọn hướng chăm sóc phù hợp. Hãy cùng Mescells tìm hiểu các dấu hiệu, nguyên nhân, cách chẩn đoán và điều trị tình trạng này.

1.  Viêm gân bánh chè là gì?

Viêm gân bánh chè là tình trạng đau và tổn thương gân bánh chè do gân phải chịu tải lặp lại trong thời gian dài. Gân bánh chè nằm giữa xương bánh chè và xương chày, có vai trò truyền lực từ cơ tứ đầu đùi để giúp duỗi gối, chạy và bật nhảy. Vị trí tổn thương thường gặp nhất là nơi gân bám vào cực dưới xương bánh chè.

Viêm gân đầu gối là cách gọi chung cho tình trạng viêm hoặc tổn thương các gân quanh khớp gối, như gân bánh chè, gân tứ đầu đùi hay gân kheo; trong đó, viêm gân bánh chè là dạng thường gặp nhất.

Mặc dù thường được gọi là viêm gân, tình trạng này hiện được xem chủ yếu là một bệnh lý gân liên quan đến quá tải và thay đổi cấu trúc của gân, thay vì chỉ đơn thuần là phản ứng viêm. Vì vậy, kiểm soát tải và phục hồi chức năng đóng vai trò quan trọng trong điều trị.

Gân bánh chè nằm giữa xương bánh chè với lồi củ xương chày

2. Dấu hiệu viêm gân bánh chè

Dấu hiệu thường gặp của viêm gân đầu gối do tổn thương gân bánh chè là đau ở phía trước đầu gối, thường tập trung ngay dưới xương bánh chè.

Một số biểu hiện có thể gồm:

• Đau khi chạy, nhảy hoặc leo cầu thang.
• Đau khi ngồi xổm hoặc thực hiện động tác duỗi gối có lực.
• Đau khi ấn vào cực dưới xương bánh chè hoặc dọc gân bánh chè.
• Cảm giác cứng hoặc khó chịu phía trước đầu gối, nhất là sau khi ngồi lâu.
• Đau có thể giảm khi khởi động nhưng quay lại sau khi tập xong hoặc vào hôm sau.
• Thường không kèm sưng nhiều hoặc tràn dịch khớp gối.

Ở giai đoạn đầu, cơn đau có thể chỉ xuất hiện sau vận động. Khi tình trạng kéo dài, đau có thể xuất hiện thường xuyên hơn và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

>>> Tìm hiểu thêm: Viêm điểm bám gân: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Vị trí đau thường gặp khi viêm gân bánh chè 

3. Nguyên nhân gây viêm gân bánh chè

Viêm gân bánh chè chủ yếu xảy ra khi gân phải chịu lực lặp đi lặp lại vượt quá khả năng thích nghi, đặc biệt trong các hoạt động chạy, bật nhảy và tiếp đất. Ngoài cường độ vận động, một số đặc điểm cá nhân, cấu trúc cơ thể và việc sử dụng thuốc cũng có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gân. Các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ thường được đề cập gồm:

Nhìn chung, các yếu tố trên có thể kết hợp với nhau làm tăng nguy cơ viêm gân đầu gối. Việc kiểm soát khối lượng tập luyện, duy trì sức mạnh và độ linh hoạt của cơ chân, đồng thời sử dụng thuốc theo chỉ định sẽ giúp hạn chế nguy cơ tổn thương.

Vận động viên nam trẻ tuổi là nhóm thường gặp bệnh lý gân bánh chè

4. Chẩn đoán viêm gân bánh chè

Để xác định nguyên nhân gây viêm gân đầu gối, bác sĩ thường bắt đầu bằng việc hỏi bệnh và thăm khám. Vị trí đau, thời điểm xuất hiện triệu chứng, khả năng vận động và phản ứng của đầu gối khi chịu tải đều được đánh giá.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:

• Siêu âm: Đánh giá cấu trúc và tình trạng của gân.
• MRI: Cung cấp hình ảnh chi tiết hơn về gân và các cấu trúc quanh khớp gối.
• X-quang: Thường không thấy hình ảnh trực tiếp của gân, nhưng được chỉ định để chẩn đoán phân biệt các tổn thương khác ở khớp gối.

Kết quả hình ảnh cần được kết hợp với triệu chứng và khám lâm sàng, bởi thay đổi trên hình ảnh không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với bệnh lý có triệu chứng.

Siêu âm đánh giá chi tiết gân bánh chè 

5. Cách điều trị viêm gân bánh chè

Điều trị viêm gân bánh chè chủ yếu tập trung vào giảm tải cho gân và phục hồi khả năng chịu lực. Tùy mức độ triệu chứng, bác sĩ có thể lựa chọn một hoặc kết hợp nhiều phương pháp. Một số hướng điều trị thường được áp dụng:

• Điều chỉnh hoạt động: Giảm tạm thời các hoạt động gây đau như chạy, bật nhảy, leo cầu thang hoặc squat nặng. Không nhất thiết phải ngừng hoàn toàn vận động mà cần điều chỉnh cường độ phù hợp.
• Chườm lạnh: Chườm lạnh vùng đầu gối khoảng 15-20 phút/lần để hỗ trợ giảm đau, đặc biệt sau khi vận động.
• Sử dụng thuốc: Bác sĩ có thể chỉ định thuốc giảm đau hoặc thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) trong thời gian ngắn nếu cần thiết. Việc sử dụng thuốc cần phù hợp với tình trạng sức khỏe của người bệnh.
• Vật lý trị liệu: Áp dụng các phương pháp như siêu âm trị liệu, laser trị liệu, điện xung trị liệu, xoa bóp… nhằm giảm đau, tăng tuần hoàn và hỗ trợ phục hồi gân.
• Tập luyện phục hồi: Thực hiện các bài tập tăng sức mạnh cơ tứ đầu đùi, bài tập co cơ đẳng trường, bài tập lệch tâm hoặc tập kháng lực tăng dần để cải thiện khả năng chịu tải của gân.
• Can thiệp chuyên sâu: Với trường hợp đau kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến vận động và không đáp ứng điều trị bảo tồn, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật.

Điểm quan trọng là không nên bất động hoàn toàn trong thời gian dài. Tăng tải có kiểm soát và phục hồi phù hợp thường là nền tảng để cải thiện khả năng hoạt động của gân.

Bài tập phục hồi và tăng tải gân bánh chè 

6. Viêm gân bánh chè bao lâu thì khỏi?

Thời gian phục hồi viêm gân đầu gối phụ thuộc vào mức độ tổn thương, thời gian mắc bệnh, mức độ vận động và khả năng đáp ứng với điều trị. Trường hợp nhẹ có thể cải thiện sau vài tuần đến vài tháng, trong khi những trường hợp kéo dài có thể cần 3-6 tháng hoặc lâu hơn để phục hồi đầy đủ.

Không nên chỉ dựa vào thời gian để xác định đã khỏi hay chưa. Khả năng vận động, mức độ đau và khả năng chịu tải của gân nên được cải thiện trước khi quay lại các hoạt động thể thao cường độ cao.

Quá trình phục hồi viêm gân bánh chè theo thời gian 

7. Cách phòng ngừa viêm gân bánh chè

Phòng ngừa viêm gân bánh chè chủ yếu tập trung vào việc kiểm soát tải và duy trì sức mạnh cơ quanh đầu gối.

Một số cách có thể áp dụng:

• Tăng cường độ và thời lượng tập luyện từ từ.
• Khởi động trước khi vận động.
• Duy trì các bài tập tăng sức mạnh cơ đùi và cơ chân.
• Chú ý kỹ thuật chạy, nhảy và tiếp đất.
• Có thời gian nghỉ ngơi và phục hồi phù hợp.
• Không cố tiếp tục hoạt động khi đau tăng rõ rệt.
• Điều chỉnh chương trình tập khi khối lượng vận động thay đổi đột ngột.
• Ưu tiên giày vừa chân, có đệm và nâng đỡ tốt, thay giày khi đế đã mòn.
• Hạn chế tập chạy, nhảy thường xuyên trên mặt sân quá cứng như bê tông.

Đặc biệt, người thường xuyên chạy hoặc chơi các môn thể thao có nhiều động tác bật nhảy nên theo dõi sớm các dấu hiệu đau quanh đầu gối.

Kỹ thuật bật nhảy và tiếp đất đúng cách giúp phòng ngừa viêm gân bánh chè 

8. Khi nào cần đi khám viêm gân bánh chè?

Bạn nên đi khám nếu triệu chứng viêm gân đầu gối kéo dài hoặc ảnh hưởng đến vận động hằng ngày.

Cần được kiểm tra sớm khi:

• Đau kéo dài dù đã giảm hoạt động.
• Đau ngày càng tăng hoặc thường xuyên tái phát.
• Khó đi lại, chạy, nhảy hoặc leo cầu thang.
• Đầu gối sưng hoặc hạn chế vận động.

Đặc biệt, người bệnh cần đi khám ngay khi có biểu hiện:

• Đau dữ dội xuất hiện sau một chấn thương mạnh.
• Đột ngột không thể duỗi gối hoặc chịu lực bằng chân.
• Nghe thấy hoặc cảm nhận có tiếng “bụp” ở đầu gối.
• Đầu gối biến dạng hoặc sưng nhiều xuất hiện đột ngột.
• Sưng, nóng, đỏ ở đầu gối kèm sốt.

Thăm khám giúp xác định nguyên nhân gây đau và phân biệt tổn thương gân bánh chè với các bệnh lý khác ở đầu gối.

Dấu hiệu tổn thương nặng của gân bánh chè cần được đánh giá y tế 

Viêm gân bánh chè thường liên quan đến tình trạng gân chịu tải lặp lại, gây đau phía trước đầu gối và ảnh hưởng đến khả năng vận động. Việc nhận biết sớm dấu hiệu bệnh, điều chỉnh mức độ vận động và thực hiện các bài tập phục hồi phù hợp có thể hỗ trợ quá trình hồi phục. Nếu cơn đau kéo dài, tái phát hoặc gây hạn chế vận động, bạn nên thăm khám để được xác định nguyên nhân và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

HỆ THỐNG Y TẾ CHUYÊN SÂU Y HỌC TÁI TẠO VÀ TRỊ LIỆU TẾ BÀO MESCELLS | MSC

• Hotline: 0866 022 097
• Địa chỉ: TT21, số 204 Nguyễn Tuân, phường Thanh Xuân, Hà Nội, Việt Nam.
• Fanpage: Viện Nghiên Cứu Ứng Dụng Công Nghệ Tế Bào Mescells

NGUỒN THAM KHẢO:

• Rosen AB, Wellsandt E, Nicola M, Tao MA. Clinical Management of Patellar Tendinopathy.Journal of Athletic Training. 2022;57(7):621-631. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34623447/ 
• Lopes AD, Rizzo RRn, Hespanhol L, Costa LO, Kamper SJ. Exercise for patellar tendinopathy. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40421598/ 
• Breda SJ, Oei EHG, Zwerver J, et al. Effectiveness of progressive tendon-loading exercise therapy in patients with patellar tendinopathy: a randomised clinical trial. British Journal of Sports Medicine. 2021;55(9):501-509. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33219115/ 
• Larsson MEH, Käll I, Nilsson-Helander K. Treatment of patellar tendinopathy—a sKnee Surgery, Sports Traumatology, Arthroscopy. 2012;20(8):1632-1646. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22186923/