Tiềm năng điều trị thoái hóa khớp háng bằng tế bào gốc

Thoái hóa khớp háng đang trở thành một trong những gánh nặng bệnh tật lớn nhất của thế kỷ XXI, đặc biệt trong bối cảnh dân số toàn cầu già hóa nhanh chóng. Trong khi các phương pháp điều trị truyền thống còn nhiều hạn chế, liệu pháp tế bào gốc đang nổi lên như một hướng tiếp cận đầy hứa hẹn, thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng y khoa thế giới. Ở bài viết này, Mescells sẽ giới thiệu rõ hơn về tiềm năng điều trị thoái hóa khớp háng bằng tế bào gốc cùng các nghiên cứu, báo cáo khoa học và ứng dụng thực tế.

1. Tổng quan về bệnh thoái hóa khớp háng

1.1. Thoái hóa khớp háng là gì?

Thoái hóa khớp háng là tình trạng sụn ở khớp hông bị bào mòn và hư hỏng dần theo thời gian. Bệnh này chủ yếu gặp ở người trưởng thành trên 50 tuổi, tiến triển âm thầm với các triệu chứng đặc trưng như:

• Đau nhức vùng bẹn ngày càng tăng; cơn đau có thể xuất hiện ở đùi trước, lan xuống đầu gối hoặc ra sau mông. Đau thường tăng lên khi đi lại, mang vác nặng hoặc cử động đột ngột và giảm khi nghỉ ngơi.
• Cứng khớp rõ rệt vào buổi sáng sau khi ngủ dậy hoặc sau một thời gian dài không cử động.
• Khớp háng có thể phát ra tiếng “lục cục” hoặc “lạo xạo” khi cử động do bề mặt sụn không còn trơn láng.
• Giảm biên độ vận động, dáng đi trở nên khập khiễng, chân bị ảnh hưởng có thể ngắn hơn hoặc yếu dần do teo cơ.

Đau nhức vùng bẹn là dấu hiệu điển hình của thoái hóa khớp háng

Bên cạnh nguyên nhân lão hóa, các yếu tố nguy cơ khác có thể gây thoái hóa khớp háng bao gồm:

• Chấn thương: Từng bị tai nạn, ngã, gãy cổ xương đùi, hoặc trật khớp háng trong quá khứ.
• Dị tật bẩm sinh: Khớp háng hoặc ổ cối phát triển không bình thường tạo ra áp lực bất đối xứng lên sụn khớp.
• Thừa cân, béo phì: Trọng lượng cơ thể quá lớn tạo áp lực đè nén liên tục lên khớp háng.
• Bệnh lý xương khớp khác: Biến chứng của viêm khớp dạng thấp, hoại tử vô mạch chỏm xương đùi…
• Giới tính: Nữ giới có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn nam giới, đặc biệt là sau tuổi 40 do sụt giảm nội tiết tố, cấu tạo giải phẫu và cường độ chịu lực.

1.2. Các phương pháp điều trị thoái hóa khớp háng truyền thống

Các phương pháp nội khoa điều trị thoái hóa khớp háng hiện tại chủ yếu tập trung vào kiểm soát triệu chứng:

• Thuốc giảm đau thông thường: Bác sĩ thường chỉ định Paracetamol trong giai đoạn đau nhẹ đến trung bình.
• Thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs): Như Ibuprofen, Meloxicam, hoặc Naproxen giúp giảm đau và chống viêm. Thuốc có thể dùng đường uống hoặc bôi ngoài da.
• Tiêm Corticosteroid: Giúp giảm viêm mạnh và giảm đau nhanh, nhưng cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ để tránh tác dụng phụ lên sụn và xương.
• Tiêm Acid Hyaluronic: Giúp bôi trơn và nuôi dưỡng sụn khớp, hỗ trợ giảm ma sát và giảm đau.
• Châm cứu và xoa bóp bấm huyệt: Giúp đả thông kinh lạc, thư giãn cơ bắp quanh khớp háng và kích thích cơ thể sản xuất endorphin để giảm đau tự nhiên.
• Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng: Tập các bài tập tăng cường cơ quanh hông, cơ mông, và các bài tập dãn cơ dưới sự hướng dẫn của chuyên gia.

Phẫu thuật thay khớp háng toàn phần là lựa chọn cuối cùng nhưng đi kèm với các rủi ro hậu phẫu, thời gian phục hồi kéo dài và vòng đời hữu hạn của khớp nhân tạo.

Phẫu thuật thay khớp háng tiềm ẩn biến chứng hẫu phẫu nguy hiểm

1.3. Y học tái tạo và triển vọng liệu pháp tế bào

Điểm yếu cốt lõi của tất cả các phương pháp điều trị truyền thống là không có phương pháp nào có khả năng đảo ngược hoặc làm chậm đáng kể quá trình thoái hóa sụn khớp. Chính khoảng trống điều trị này đã thúc đẩy các nhà khoa học hướng đến y học tái tạo (regenerative medicine) như một giải pháp tiếp cận từ căn nguyên bệnh. Trong đó, nổi bật là liệu pháp tế bào gốc với nhiều ưu điểm vượt trội.

Y học tái tạo hướng tới mục tiêu phục hồi, thay thế hoặc tái tạo các mô và cơ quan bị tổn thương thông qua việc khai thác khả năng tự chữa lành tự nhiên của cơ thể. Trong điều trị thoái hóa khớp nói chung và thoái hóa khớp háng nói riêng, tế bào gốc trung mô (Mesenchymal Stem Cells – MSCs) là đối tượng được nghiên cứu nhiều nhất nhờ vào khả năng tự đổi mới, phân hóa thành nhiều dòng tế bào (sụn, xương, mỡ), đồng thời tiết ra các yếu tố tăng trưởng và cytokine có tác dụng chống viêm, điều hòa miễn dịch và bảo vệ sụn khớp.

Liệu pháp tế bào gốc có khả năng chống viêm, điều hòa miễn dịch và tái tạo sụn khớp

2. Các nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng về điều trị thoái hóa khớp háng bằng tế bào gốc

Một trong những nghiên cứu tổng hợp bằng chứng lâm sàng toàn diện nhất về điều trị thoái hóa khớp háng bằng tế bào gốc trung mô (MSCs) được công bố trên tạp chí Regenerative Medicine đã cho kết quả trong số 6 nghiên cứu đáp ứng tiêu chí chọn lọc, có tới 5 nghiên cứu (tương đương 83%) ghi nhận cải thiện có ý nghĩa thống kê ở các chỉ số do bệnh nhân tự đánh giá sau khi tiêm MSCs nội khớp. Bên cạnh đó, các nghiên cứu có dữ liệu hình ảnh học (MRI) đều cho kết quả tích cực. Đáng chú ý, không có nghiên cứu nào báo cáo biến chứng nghiêm trọng (1).

Công bố này cho thấy ứng dụng liệu pháp MSCs trong điều trị thoái hóa khớp háng bước đầu được chứng minh là an toàn và có đáp ứng lâm sàng tích cực, với khả năng giảm đau duy trì trung bình 6 tháng và có thể kéo dài hơn.

Một báo cáo tổng hợp trên PubMed dựa trên các nghiên cứu được thực hiện từ tháng 12/2024 đến tháng 1/2025 đã rà soát tổng cộng 507 bài báo, xác định được 286 hồ sơ và cuối cùng lựa chọn 9 nghiên cứu đáp ứng tiêu chí đưa vào phân tích. Tất cả các nghiên cứu đều đánh giá phương pháp tiêm nội khớp ứng dụng tế bào gốc, bao gồm BM-MSC có nguồn gốc từ tủy xương, AD-MSC, SVF và ghép mô màng ối chứa các thành phần tế bào gốc. Kết quả cho thấy hiệu quả khả quan trong ngắn hạn đến trung hạn về mức độ an toàn, tác dụng giảm đau và cải thiện chức năng ở bệnh nhân thoái hóa khớp háng.

Dữ liệu này thể hiện tiêm tế bào gốc trong điều trị thoái hóa khớp háng hiện nay nên được xem là một can thiệp thử nghiệm, có tính an toàn và giúp cải thiện triệu chứng hơn là một phương pháp điều trị tái tạo đã được thiết lập (2).

Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu sử dụng tế bào gốc trong điều trị thoái hóa khớp háng  

3. Bối cảnh tế bào gốc tại Việt Nam

3.1. Nghiên cứu về tế bào gốc và sản phẩm của tế bào gốc là chiến lược quốc gia

Ngày 30/1/2023, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 36-NQ/TW về phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học phục vụ phát triển bền vững đất nước trong tình hình mới. Cụ thể, Nghị quyết nêu rõ nhiệm vụ: “Tập trung nghiên cứu, sản xuất thuốc, vắc-xin đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh và phòng, chống dịch bệnh; nghiên cứu công nghệ tế bào gốc trong công nghiệp dược phẩm, công nghệ gen, sản xuất nguyên liệu và các loại thuốc sinh học.” Việc tế bào gốc được đề cập như một nhiệm vụ ưu tiên trong chính sách phát triển y tế quốc gia là tín hiệu mạnh mẽ về cam kết của Đảng và Nhà nước đối với lĩnh vực này.

Nghị quyết 36 cũng đặt ra mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam nằm trong top 10 quốc gia hàng đầu châu Á về sản xuất và dịch vụ công nghệ sinh học; ngành công nghiệp sinh học đóng góp 7% GDP. Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất và dịch vụ thông minh về công nghệ sinh học, dẫn đầu khu vực châu Á, với ngành công nghiệp sinh học đóng góp 10-15% vào GDP. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cả Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam lẫn Bộ Khoa học và Công nghệ đã xây dựng các chương trình hành động cụ thể, đặt nghiên cứu về tế bào gốc và liệu pháp gen vào danh sách ưu tiên đầu tư.

Tiếp nối Nghị quyết 36, ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị tiếp tục ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Ngày 12/6/2025, Chính phủ ban hành Quyết định 1131/QĐ-TTg xác định liệu pháp tế bào, bao gồm tế bào gốc và tế bào miễn dịch, là một trong những nhóm công nghệ mũi nhọn cần ưu tiên phát triển trong chiến lược quốc gia về khoa học công nghệ.

Nhiều nghị quyết ra đời nhằm thúc đẩy nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc tại Việt Nam 

Và gần đây, ngày 6/10/2025, tại Viện Pasteur TP. Hồ Chí Minh, Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo (Bộ Y tế) tổ chức hội thảo “Xây dựng Tiêu chuẩn Quốc gia đối với tế bào và sản phẩm từ tế bào sử dụng trong nghiên cứu”. Từ đây, Bộ Y tế sẽ ban hành bộ tiêu chuẩn chất lượng tế bào và sản phẩm từ tế bào, áp dụng trước tiên trong nghiên cứu và ứng dụng lâm sàng, sau đó mở rộng phục vụ trong công tác điều trị. Đây là cơ sở pháp lý vững chắc để các tổ chức nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc trong y học tại Việt Nam mở rộng hoạt động.

3.2. Hoạt động nghiên cứu tế bào gốc trong nước

Trong nước, hoạt động nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc trong y học đang ngày càng sôi động. Các đơn vị công lập như Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức… và các đơn vị tư nhân như Hệ thống Y tế Vinmec, Bệnh viện đa khoa Tâm Anh, Bệnh viện Vạn Hạnh… đã và đang phát triển các trung tâm nghiên cứu ứng dụng tế bào gốc, tổ chức các hội thảo khoa học, tiến hành hợp tác với các đơn vị y tế trong và ngoài nước để tiến tới đưa các giải pháp y học tái tạo vào phac đồ điều trị cho người bệnh.

Trong đó, Hệ thống Y tế chuyên sâu Y học tái tạo & Trị liệu tế bào Mescells là đơn vị tiên phong nghiên cứu, sản xuất, ứng dụng y học tái tạo và trị liệu tế bào trong điều trị và chăm sóc sức khỏe. Trực thuộc hệ sinh thái là:

• Viện nghiên cứu Ứng dụng Công nghệ Tế bào Mescells – một trong số ít đơn vị tư nhân tại Việt Nam được Bộ khoa học và Công nghệ cấp phép về nghiên cứu công nghệ tế bào ứng dụng trong y học tái tạo và Bộ Y tế cấp phép đào tạo liên tục (CME) trong lĩnh vực công nghệ tế bào gốc
• Ngân hàng Mô Mescells – một trong bốn ngân hàng mô tư nhân đầu tiên tại Việt Nam được Bộ Y tế cấp phép hoạt động trong lĩnh vực tiếp nhận, bảo quản, lưu trữ và vận chuyển mô mỡ, mô dây rốn.
• Hệ thống phòng khám MSC tại Hà Nội và Quảng Ninh đi đầu ứng dụng y học tái tạo trong điều trị các bệnh lý cơ xương khớp và nội khoa.

Mescells là hệ thống y tế chuyên nghiên cứu, đào tạo, sản xuất ứng dụng y học tái tạo và trị liệu tế bào đối với  các bệnh lý cơ xương khớp và nội khoa 

Mescells được trang bị hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại được xây dựng theo tiêu chuẩn GMP – WHO, cùng các trang thiết bị tối tân được vận hành bởi đội ngũ chuyên gia là các nghiên cứu viên, kỹ thuật viên được đào tạo chuyên sâu về công nghệ tế bào.

Trong 5 năm hoạt động, Mescells đã đồng hành cùng Bộ Y tế xây dựng, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn đối với tế bào và sản phẩm từ tế bào, áp dụng trong nghiên cứu, ứng dụng lâm sàng và phục vụ công tác điều trị.

Mescells ký kết chuyển giao công nghệ sản xuất tế bào gốc và tế bào miễn dịch với tập đoàn Mt Fuji GX Holdings (Nhật Bản)

Tháng 1/2026, Mescells ký kết hợp tác toàn diện chuyển giao công nghệ sản xuất tế bào gốc và tế bào miễn dịch với tập đoàn Mt Fuji GX Holdings (Nhật Bản), đặt mục tiêu làm chủ công nghệ, ứng dụng rộng rãi y học tái tạo vào thực tiễn điều trị tại Việt Nam.

Tháng 3/2026, Mescells và Bệnh viện Đại học Y Dược – ĐHQGHN (cơ sở Linh Đàm) chính thức ký kết thỏa thuận hợp tác toàn diện về nghiên cứu khoa học, đào tạo nhân lực và ứng dụng tế bào gốc trung mô trong điều trị lâm sàng, đưa các tiến bộ y học về phục vụ người dân Việt Nam.

Điều trị thoái hóa khớp háng bằng tế bào gốc đang là hướng nghiên cứu nổi bật trong lĩnh vực y học tái tạo trên thế giới. Tại Việt Nam, tế bào gốc được định hướng là lĩnh vực ưu tiên chiến lược, cùng với việc đẩy mạnh hợp tác quốc tế, chuyển giao công nghệ và liên kết chuyên môn giữa các đơn vị y tế trong nước, đã mở ra giai đoạn phát triển mang tính bước ngoặt cho y học tái tạo.

Với những tiến bộ này, điều trị thoái hóa khớp háng bằng tế bào gốc đang mở ra thêm nhiều hy vọng thay thế chỉ định phẫu thuật, hướng tới bảo tồn chức năng và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.

NGUỒN THAM KHẢO

• (1): Mina Entessari. 2023. “Current Evidence on Mesenchymal Stem Cells for Hip Osteoarthritis: a Narrative Review.” Taylor & Francis. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.2217/rme-2023-0071.
• (2): Martins, Eduardo C. 2025. “Outcomes Following Stem Cell-Based Therapies for Hip Osteoarthritis: A Scoping Review.” PMC. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12688468/#abstract1.

HỆ THỐNG Y TẾ CHUYÊN SÂU Y HỌC TÁI TẠO VÀ TRỊ LIỆU TẾ BÀO MESCELLS | MSC

• Hotline: 0866 022 097
• Địa chỉ: TT21, số 204 Nguyễn Tuân, phường Thanh Xuân, Hà Nội, Việt Nam.
• Fanpage: Viện Nghiên Cứu Ứng Dụng Công Nghệ Tế Bào Mescells