Viêm bao gân ngón tay: Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị
Ngón tay đau, cứng, kẹt hoặc bật “tách” khi gập duỗi có thể là dấu hiệu của viêm bao gân ngón tay, hay còn gọi là ngón tay lò xo. Bệnh khiến gân trượt khó khăn, ảnh hưởng đến khả năng cầm nắm và sinh hoạt hằng ngày. Bài viết của Mescells giúp bạn nhận biết triệu chứng, nguyên nhân, cách điều trị và thời điểm cần đi khám.
1. Viêm bao gân ngón tay là gì?
Viêm bao gân ngón tay là tình trạng viêm hoặc kích ứng ở bao gân – lớp màng bao quanh gân ngón tay, giúp gân di chuyển mượt mà trong quá trình co duỗi. Khi bao gân bị viêm, sự chuyển động của gân trở nên khó khăn, gây đau nhức và cứng khớp. Bệnh có thể xảy ra ở bất kỳ ngón nào, nhưng ở người lớn thường gặp nhất ở ngón áp út và ngón cái.
Viêm bao gân ngón tay cái cũng có cơ chế tương tự. Ở ngón cái, gân chạy qua ròng rọc A1 nằm ở gốc ngón (chỗ ngón tay nối với bàn tay). Khi ròng rọc này dày lên, gân bị cản trở và gây đau, cảm giác lục cục hoặc tiếng bật khi duỗi ngón cái. Bệnh có thể gặp ở cả người lớn và trẻ em.

Viêm bao gân ngón tay khiến người bệnh rất khó gập, duỗi ngón tay
2. Triệu chứng viêm bao gân ngón tay
Triệu chứng thường khởi phát từ từ và nặng dần theo thời gian. Các dấu hiệu thường gặp gồm:
- Cứng ngón tay, nhất là vào buổi sáng hoặc sau một thời gian dài không vận động.
- Cảm giác lục cục, bật hoặc kêu tách khi gập duỗi ngón tay.
- Có điểm đau hoặc một cục nhỏ, nhạy cảm ở lòng bàn tay, ngay gốc ngón bị ảnh hưởng.
- Ngón tay bị kẹt ở tư thế co rồi bật thẳng đột ngột, đôi khi phải dùng tay kia để bẻ thẳng.
- Đau ở phía dưới ngón tay khi gập hoặc duỗi, cơn đau có thể lan lên ngón hoặc xuống lòng bàn tay.
- Trong trường hợp nặng, ngón tay bị khóa cứng ở tư thế co và không thể duỗi thẳng nếu không có sự hỗ trợ.
- Điểm đặc trưng cần lưu ý là tình trạng cứng và kẹt thường rõ nhất vào buổi sáng, sau đó có thể giảm dần trong ngày khi bạn vận động nhẹ nhàng bàn tay.
Ở ngón cái, dấu hiệu sớm thường là đau ê ở gốc ngón gần khớp bàn – ngón tay. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể thấy đau và cứng khi gập ngón cái, kèm theo sưng hoặc một cục nhạy đau ở mặt lòng bàn tay, ngay vị trí đầu xương bàn tay. Ở giai đoạn nặng, ngón cái có thể khóa ở tư thế gập, cần hỗ trợ mới duỗi được và bật ra kèm tiếng tách.
Ở trẻ nhỏ, ngón cái thường luôn gập ở khớp giữa ngón. Cha mẹ có thể thấy bé không duỗi thẳng được ngón cái, hoặc sờ thấy cục nhỏ ở gốc ngón. Trẻ thường ít kêu đau. Nhẹ thì người lớn có thể nhẹ nhàng duỗi giúp bé; nặng thì ngón bị co cứng, không duỗi thẳng được.
>>> Xem thêm: Viêm gân là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Ngón tay kẹt ở tư thế co là dấu hiệu điển hình của bệnh viêm bao gân ngón tay
3. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây viêm bao gân ngón tay
3.1. Nguyên nhân gây viêm bao gân ngón tay
Phần lớn các trường hợp không xác định được nguyên nhân rõ ràng và ở mỗi người thường có sự kết hợp của nhiều yếu tố khác nhau. Một số nguyên nhân chính gồm:
- Vận động ngón tay quá mức hoặc lặp đi lặp lại: Sử dụng lực mạnh hoặc thực hiện các động tác nắm, véo, gập duỗi ngón tay liên tục trong thời gian dài.
- Chấn thương vùng bàn tay: Các va đập trực tiếp, tai nạn hoặc tổn thương vi chấn thương lặp đi lặp lại ở vùng gốc ngón tay.
- Biến chứng sau phẫu thuật: Có thể xuất hiện sau phẫu thuật điều trị hội chứng ống cổ tay (thường trong vòng khoảng 6 tháng).
3.2. Yếu tố nguy cơ
- Giới tính và tuổi: Phụ nữ, đặc biệt ở độ tuổi 40-60, có nguy cơ cao hơn.
- Bệnh lý nền đi kèm như đái tháo đường, thoái hóa dạng tinh bột (amyloidosis), gout, bệnh tuyến giáp (như suy giáp) làm tăng nguy cơ mắc ngón tay lò xo (viêm bao gân gấp ngón tay).
- Bệnh tự miễn và viêm nhiễm: Các bệnh như viêm khớp dạng thấp hoặc viêm khớp vảy nến gây viêm ở nhiều khớp, làm các lối đi của gân bị hẹp lại.
- Công việc, sở thích cần cầm nắm hoặc bóp kẹp lặp lại: Y văn ghi nhận có liên quan, tuy nhiên các nghiên cứu chưa nhất quán trong việc khẳng định mối liên hệ trực tiếp với nghề nghiệp.
Ở trẻ em, nguyên nhân được cho là do sự chênh lệch kích thước giữa gân gấp ngón cái và bao gân từ giai đoạn phát triển, phần lớn không rõ nguyên nhân cụ thể. Nếu bạn thuộc nhóm có nguy cơ, nhất là người đái tháo đường, việc chú ý đến những dấu hiệu sớm ở bàn tay sẽ giúp phát hiện bệnh kịp thời hơn.

Viêm khớp dạng thấp có thể làm tăng nguy cơ ngón tay lò xo
4. Chẩn đoán viêm bao gân ngón tay như thế nào?
4.1. Hỏi bệnh và khám lâm sàng
Bác sĩ thường chẩn đoán dựa trên việc hỏi bệnh và khám bàn tay của bạn. Khi khám, bác sĩ sẽ tìm các dấu hiệu như đau khi ấn dọc bao gân ở lòng bàn tay, sự dày hoặc sưng ở gốc ngón, và hiện tượng kẹt hoặc bật khi gập duỗi ngón tay. Bệnh được nghĩ đến khi ngón tay bị khóa lúc gập, đau khi duỗi, kèm một nốt viêm ở gốc ngón.
4.2. Các xét nghiệm hình ảnh
Thông thường không cần chụp X-quang hay làm thêm xét nghiệm để chẩn đoán. Khi cần đánh giá rõ hơn, siêu âm là phương tiện hình ảnh được ưu tiên, vì cho phép quan sát cả hình ảnh tĩnh lẫn động, thậm chí thấy được hiện tượng gân bị kẹt khi trượt, và so sánh với ngón bên cạnh bình thường. X-quang có thể được dùng để loại trừ các tổn thương khác ở xương khớp như gãy xương, thoái hóa khớp, chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc cắt lớp vi tính (CT) thường không cần thiết.

Chẩn đoán viêm bao gân ngón tay thông qua thăm khám và hỏi tình trạng bệnh
5. Phương pháp điều trị viêm bao gân ngón tay
5.1. Điều trị không phẫu thuật
Đây thường là lựa chọn đầu tiên, nhất là khi bệnh mới khởi phát và chưa phức tạp. Các biện pháp thường dùng gồm:
- Nghỉ ngơi và điều chỉnh hoạt động: Hạn chế nắm, bóp kẹp lặp đi lặp lại; tránh dùng các dụng cụ cầm tay có rung kéo dài.
- Nẹp ngón tay: Nẹp có thể được sử dụng, đặc biệt vào ban đêm, nhằm hạn chế chuyển động gây kẹt. Kiểu nẹp, tư thế và thời gian đeo nên được cá thể hóa theo mức độ bệnh và hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên viên phục hồi chức năng. Bệnh nhân không nên tự ý bẻ ép ngón tay đang bị khóa
- Uống thuốc: Thuốc giảm đau, chống viêm không steroid (như ibuprofen, naproxen) giúp giảm đau, giảm khó chịu. Thuốc chỉ làm dịu triệu chứng, không làm hết chỗ hẹp nơi gân đi qua. Không tự dùng nếu bạn bị đau dạ dày, loét dạ dày, bệnh thận, hen, đang mang thai hoặc đang dùng thuốc chống đông. Hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước.
- Thực hiện các bài tập nhẹ nhàng: Các động tác kéo giãn giúp giảm cứng và cải thiện tầm vận động.
- Chườm lạnh, ngâm nước ấm: Ngâm nước ấm 10-15 phút vào buổi sáng khi tay cứng. Chườm lạnh (bọc khăn mỏng) khi tay đau hoặc sưng sau vận động. Các cách này chỉ giúp dễ chịu hơn ở một số người, không chữa khỏi bệnh. Người đái tháo đường hoặc giảm cảm giác ở tay cần thận trọng để tránh bỏng hoặc tê lạnh.
- Tiêm corticosteroid: Bác sĩ tiêm thuốc kháng viêm vào vùng bao gân ở gốc ngón tay. Nhiều người cải thiện sau tiêm, nhưng bệnh vẫn có thể quay lại và có người cần tiêm lại. Ở người đái tháo đường, hiệu quả thường kém hơn và thuốc có thể làm đường huyết tăng tạm thời vài ngày. Tác dụng phụ có thể gặp: đau tại chỗ vài ngày, da nhạt màu hoặc mỏng; hiếm gặp là nhiễm trùng hoặc tổn thương gân. Số lần tiêm do bác sĩ quyết định, bạn không tự ý tiêm.

Trong một số trường hợp viêm thể nhẹ, nẹp là phương pháp tạm thời để cố định ngón tay
5.2. Phẫu thuật
Phẫu thuật được cân nhắc khi triệu chứng nặng hoặc không cải thiện sau điều trị bảo tồn, hoặc khi ngón tay bị kẹt cứng không thể duỗi thẳng. Phẫu thuật giải phóng ròng rọc A1: bác sĩ cắt phần vòng giữ gân bị hẹp để gân trượt tự do trở lại. Thường thực hiện gây tê tại chỗ, đa số người bệnh về trong ngày.
Sau mổ có thể gặp đau, sưng hoặc cứng ngón kéo dài. Hiếm hơn là nhiễm trùng, tổn thương thần kinh, bệnh còn hoặc tái phát, và gân nhô lên như dây cung (bowstringing) khi vòng giữ gân bị cắt quá nhiều.
Ở trẻ em, hướng xử trí cần được cá thể hóa theo tuổi, mức độ co gập và khả năng duỗi thụ động. Trường hợp nhẹ có thể được theo dõi hoặc điều trị bảo tồn; phẫu thuật được cân nhắc khi co gập cố định, bệnh kéo dài hoặc ảnh hưởng chức năng.
>>> Tìm hiểu thêm: Viêm bao gân cổ tay: Dấu hiệu, nguyên nhân, điều trị và phòng ngừa

Phương pháp phẫu thuật được chỉ định khi ngón tay kẹt cứng không thể duỗi thẳng
6. Khi nào cần đi khám viêm bao gân ngón tay?
Người bệnh nên đặt lịch khám với bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp hoặc chấn thương chỉnh hình khi gặp một trong những tình huống sau:
- Ngón tay bị kẹt hoặc đau lặp lại nhiều lần, nhất là vào buổi sáng, và kéo dài quá vài tuần dù đã nghỉ ngơi.
- Ngón tay bị khóa ở tư thế co và bạn không thể tự duỗi thẳng, hoặc phải dùng tay kia mới duỗi được.
- Bệnh ảnh hưởng đến công việc và sinh hoạt thường ngày.
- Có nhiều ngón tay hoặc cả hai bàn tay cùng bị.
- Triệu chứng không cải thiện hoặc quay trở lại sau khi đã chăm sóc tại nhà hoặc sau tiêm.
- Trẻ có ngón cái co cứng, không duỗi thẳng được.
Nếu ngón tay hoặc bàn tay sưng nóng nhanh, đau dữ dội dọc theo gân, rất đau khi cử động, kèm sốt hoặc có vết thương/vết đâm, cần đi khám khẩn cấp. Đây có thể là viêm bao gân gấp nhiễm khuẩn – một tình trạng khác với ngón tay lò xo thông thường và có thể cần điều trị khẩn.

Cần đi khám ngay nếu ngón tay có các triệu chứng sưng, đau dữ dội, hạn chế vận cử động và ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt thường ngày
7. Cách chăm sóc và phòng ngừa viêm bao gân ngón tay
Không phải mọi trường hợp viêm bao gân ngón tay đều có thể phòng ngừa. Tuy nhiên, giảm quá tải bàn tay và kiểm soát tốt bệnh nền có thể giúp hạn chế các yếu tố liên quan hoặc tình trạng làm triệu chứng nặng thêm.
7.1. Chăm sóc tại nhà
- Cho bàn tay nghỉ ngơi, tránh các hoạt động nắm, bóp, kẹp lặp lại hoặc cầm dụng cụ rung kéo dài.
- Đeo nẹp ban đêm đúng kiểu nẹp và tư thế bác sĩ hướng dẫn.
- Ngâm tay trong nước ấm vào buổi sáng, chườm lạnh lòng bàn tay vài lần mỗi ngày nếu thấy dễ chịu hơn.
- Thực hiện các động tác kéo giãn, cử động nhẹ nhàng ngón tay để duy trì tầm vận động, không ép ngón tay bật mạnh.
- Dùng thuốc giảm đau, chống viêm khi cần theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Nếu đã được tiêm hoặc phẫu thuật, tuân thủ lịch tái khám và hướng dẫn vận động của bác sĩ; người đái tháo đường theo dõi đường huyết kỹ hơn sau tiêm.
7.2. Phòng ngừa
Một số thói quen có thể giúp giảm tải cho gân gấp bàn tay bao gồm:
- Quản lý tốt các bệnh lý nền như đái tháo đường, bệnh tuyến giáp, viêm khớp dạng thấp theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Hạn chế các động tác nắm chặt, bóp kẹp lặp đi lặp lại trong thời gian dài; xen kẽ giờ nghỉ ngắn để thả lỏng bàn tay.
- Chọn dụng cụ có tay cầm đủ to, có đệm mềm để giảm lực ép lên lòng bàn tay.
- Khởi động và kéo giãn nhẹ nhàng bàn tay trước các hoạt động cầm nắm nhiều.
- Chú ý các dấu hiệu sớm (cứng ngón buổi sáng, tiếng tách khi gập duỗi) và đi khám sớm khi chúng kéo dài.

Chăm sóc bao gân ngón tay thông qua các động tác kéo giãn, cử động nhẹ nhàng không ép ngón tay bật mạnh
Viêm bao gân ngón tay có thể gây nhiều bất tiện, nhưng đây là bệnh lý có tiên lượng tốt khi được phát hiện và xử trí đúng cách. Nhờ sự tiến bộ của chẩn đoán, các phương pháp điều trị hiện đại, hầu hết người bệnh đều có cơ hội lấy lại sự linh hoạt cho đôi bàn tay và quay về với sinh hoạt thường ngày. Nếu bạn hoặc người thân có dấu hiệu như ngón tay cứng, kẹt hay bật kéo dài, hãy đi khám sớm để được tư vấn hướng điều trị phù hợp, tránh để tình trạng bệnh trở nên trầm trọng hơn.
HỆ THỐNG Y TẾ CHUYÊN SÂU Y HỌC TÁI TẠO VÀ TRỊ LIỆU TẾ BÀO MESCELLS | MSC
- Hotline: 0866 022 097
- Địa chỉ: TT21, số 204 Nguyễn Tuân, phường Thanh Xuân, Hà Nội, Việt Nam.
- Fanpage: Viện Nghiên Cứu Ứng Dụng Công Nghệ Tế Bào Mescells
NGUỒN THAM KHẢO:
- Mayo Clinic, “Trigger finger”, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/trigger-finger/symptoms-causes/syc-20365100
- Sathish Muthu, 2024, “Tenosynovitis of hand: Causes and complications”, PMC, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10841146/
Lưu ý: Nội dung bài viết được tổng hợp và tham khảo từ các báo cáo khoa học, tạp chí y khoa uy tín trên thế giới. Tuy nhiên, các thông tin này chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa chuyên sâu từ bác sĩ.
Viêm bao gân ngón tay có tự khỏi được không?
Một số trường hợp ngón tay lò xo nhẹ có thể cải thiện khi giảm các hoạt động gây triệu chứng hoặc thậm chí tự thuyên giảm theo thời gian. Tuy nhiên, không thể dự đoán chính xác trường hợp nào sẽ tự khỏi. Nếu ngón tay thường xuyên bị đau, bật, kẹt, khóa hoặc triệu chứng ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh nên đi khám để được đánh giá và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Viêm bao gân ngón tay có cần phải mổ không?
Không phải ai cũng cần mổ. Trong nhiều trường hợp người bệnh cải thiện với điều trị không phẫu thuật như nghỉ ngơi, nẹp, thuốc và tiêm steroid khi có chỉ định. Phẫu thuật thường được cân nhắc khi các biện pháp trên không hiệu quả, triệu chứng nặng hoặc ngón tay bị khóa cứng không duỗi được.
Viêm bao gân ngón tay có tái phát không?
Bệnh có thể tái phát sau điều trị bảo tồn hoặc sau tiêm corticosteroid. Sau phẫu thuật giải phóng A1, tái phát ít gặp hơn nhưng vẫn có thể xảy ra. Ngoài ra, người bệnh có thể xuất hiện ngón tay lò xo ở một ngón khác, đặc biệt khi có các yếu tố nguy cơ như đái tháo đường.

