Tiềm năng điều trị thoát vị đĩa đệm bằng tế bào gốc

Thoát vị đĩa đệm là một trong những nguyên nhân phổ biến gây đau lưng mạn tính, ảnh hưởng đáng kể đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống. Trong những năm gần đây, điều trị thoát vị đĩa đệm bằng tế bào gốc được quan tâm như một hướng tiếp cận mới trong y học tái tạo, với mục tiêu hỗ trợ phục hồi cấu trúc đĩa đệm bị tổn thương và giảm phản ứng viêm.

Nhiều nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy việc sử dụng tế bào gốc trung mô (MSC) có thể giúp cải thiện chiều cao đĩa đệm, tăng độ ngậm nước và hạn chế quá trình thoái hóa. Trong bài viết này, Mescells sẽ phân tích rõ hơn tiềm năng của liệu pháp tế bào gốc trong điều trị thoát vị đĩa đệm.

1. Tổng quan về bệnh thoát vị đĩa đệm

1.1. Nguyên nhân

Thoát vị đĩa đệm là tình trạng nhân nhầy đĩa đệm cột sống thoát ra khỏi vị trí bình thường trong vòng sợi, chèn ép vào ống sống hay các rễ thần kinh sống.

Những nguyên nhân phổ biến gây thoát vị đĩa đệm gồm:

• Tuổi tác là nguyên nhân phổ biến nhất. Khi cơ thể lão hóa, đĩa đệm giảm hàm lượng nước, mất tính đàn hồi và dễ bị nứt rách.
• Lao động nặng, mang vác quá sức, thường xuyên vận động sai tư thế hoặc làm công việc phải ngồi lâu khiến đĩa đệm và cột sống phải chịu áp lực kéo dài.
• Chấn thương vùng lưng hoặc cột sống, chẳng hạn như tai nạn, té ngã hay va đập mạnh.
• Một số bệnh lý hoặc bất thường bẩm sinh ở cột sống như cong vẹo cột sống, gù lưng, thoái hóa cột sống.
• Yếu tố di truyền có thể khiến một số người có nguy cơ thoái hóa và thoát vị đĩa đệm cao hơn.
• Thừa cân, béo phì làm tăng áp lực lên cột sống, đặc biệt là vùng thắt lưng.

1.2. Triệu chứng

Các triệu chứng của thoát vị đĩa đệm phụ thuộc vào vị trí tổn thương và mức độ chèn ép thần kinh. Triệu chứng thường gặp gồm:

• Đau vùng cổ hoặc thắt lưng: Đây là triệu chứng thường gặp nhất. Người bệnh có thể đau âm ỉ hoặc đau dữ dội ở vùng cột sống cổ, vai gáy hoặc thắt lưng. Cơn đau thường tăng lên khi cúi, xoay người, ho, hắt hơi, mang vác nặng hoặc ngồi, đứng quá lâu.
• Đau lan theo đường đi của dây thần kinh: Nếu thoát vị đĩa đệm cột sống cổ, cơn đau có thể lan từ cổ xuống vai, cánh tay, cẳng tay và các ngón tay. Nếu thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng, người bệnh thường đau lan từ thắt lưng xuống mông, mặt sau đùi, cẳng chân, bàn chân hoặc vùng bẹn. Đây còn được gọi là đau thần kinh tọa.
• Tê bì, rối loạn cảm giác: Khi khối thoát vị chèn ép rễ thần kinh, người bệnh có thể cảm thấy tê, châm chích, nóng rát hoặc như kiến bò ở tay, chân.
• Yếu cơ, hạn chế vận động: Người bệnh có thể cảm thấy tay chân yếu, khó cầm nắm, đi lại khó khăn, dễ vấp ngã hoặc không thể đứng, ngồi lâu. Khi bệnh kéo dài, cơ có thể teo nhỏ, giảm phản xạ, thậm chí xuất hiện yếu liệt.
• Trường hợp nặng: Nếu thoát vị đĩa đệm chèn ép nghiêm trọng vào tủy sống hoặc chùm đuôi ngựa, người bệnh có thể bị bí tiểu, tiểu không tự chủ, mất cảm giác vùng sinh dục – hậu môn hoặc liệt chi. Đây là dấu hiệu nguy hiểm cần được thăm khám và điều trị sớm.

Thoát vị đĩa đệm gây đau lưng, tê bì chân tay 

1.3. Phương pháp điều trị truyền thống

– Sử dụng thuốc: Bác sĩ có thể chỉ định thuốc giảm đau, chống viêm không steroid (NSAIDs), thuốc giãn cơ hoặc thuốc điều trị đau thần kinh để giảm đau và kiểm soát triệu chứng. Phương pháp này thường áp dụng ở giai đoạn sớm và cần tuân thủ đúng chỉ định để tránh tác dụng phụ.

– Tiêm quanh cột sống: Một số trường hợp có thể được tiêm corticosteroid hoặc huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) quanh vùng tổn thương để giảm viêm và đau. Phương pháp này ít xâm lấn, thường được chỉ định cho thoát vị đĩa đệm mức độ nhẹ đến trung bình.

– Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng: Đây là phương pháp điều trị bảo tồn quan trọng, bao gồm các bài tập kéo giãn, tăng cường cơ lưng – bụng và một số kỹ thuật hỗ trợ như điện trị liệu, siêu âm trị liệu hoặc kéo giãn cột sống nhằm giảm áp lực lên đĩa đệm và cải thiện vận động.

– Châm cứu: Châm cứu có thể được sử dụng để hỗ trợ giảm đau, thư giãn cơ và cải thiện vận động ở một số người bệnh.

– Phẫu thuật: Phẫu thuật thường được cân nhắc khi điều trị bảo tồn không hiệu quả hoặc người bệnh có yếu cơ, rối loạn cảm giác nặng, chèn ép thần kinh nghiêm trọng. Các phương pháp thường dùng gồm vi phẫu hoặc nội soi để loại bỏ phần đĩa đệm thoát vị.

Vật lý trị liệu là một trong các phương pháp điều trị thoát vị đĩa đệm 

2. Tiềm năng điều trị thoát vị đĩa đệm bằng tế bào gốc

Tế bào gốc là những tế bào chưa biệt hóa có khả năng tự làm mới và tăng sinh, tạo ra các yếu tố biệt hóa và làm mới nguồn tế bào trong một mô cụ thể. Tế bào gốc có thể được thu hoạch từ nhiều nguồn và cấy ghép vào mô chủ, nơi chúng có thể biệt hóa thành các tế bào trưởng thành, tiết ra các yếu tố tăng trưởng và cytokine để hỗ trợ hoạt động của tế bào cư trú và/hoặc thu hút các tế bào tiền thân tại chỗ để thúc đẩy quá trình sửa chữa nội sinh của đĩa đệm bị thoái hóa (1). Chúng cũng có thể thúc đẩy sự phát triển của các mạch máu mới, mang nhiều oxy và chất dinh dưỡng hơn đến vùng bị ảnh hưởng và hỗ trợ quá trình chữa lành.

Nhờ những khả năng này, ứng dụng tế bào gốc trong điều trị thoát vị đĩa đệm giúp cho:

• Kích thích tế bào sụn phát triển, tái tạo nên những tế bào sụn mới để bù đắp vào lớp sụn bị mòn. Các xương đốt sống được giảm ma sát trong quá trình vận động, từ đó giảm đau hiệu quả cho người bệnh.
• Trực tiếp tái tạo cấu trúc đĩa đệm, giúp người bệnh trì hoãn hoặc không cần phẫu thuật, duy trì chất lượng cuộc sống và tránh các rủi ro nguy hiểm.
• An toàn do được lấy từ chính cơ thể người bệnh, loại bỏ nguy cơ đào thải hoặc các biến chứng khác có thể phát sinh khi sử dụng tế bào hiến tặng.

Tế bào gốc được kỳ vọng trong điều trị thoát vị đĩa đệm vì cơ chế hoạt động của chúng

Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng nổi bật về điều trị thoát vị đĩa đệm bằng tế bào gốc và cho kết quả tích cực về giảm đau, cải thiện chức năng và tái tạo cấu trúc.

Nghiên cứu tổng hợp dữ liệu từ 8 bài báo trên PubMed và ScienceDirect, bao gồm 283 trường hợp đau thắt lưng do đĩa đệm, đánh giá hiệu quả điều trị bằng thang điểm đau VAS và chỉ số khuyết tật Oswestry Disability Index, cho thấy bệnh nhân điều trị bằng tế bào gốc có sự cải thiện rõ rệt về mức độ đau và khả năng vận động, với điểm VAS và ODI giảm (P < 0,00001). Mức độ thoái hóa đĩa đệm theo phân loại Pfirrmann grade cũng cải thiện sau điều trị (P = 0,005) (2).

Trong một nghiên cứu của Christopher J. Centeno và cộng sự, 33 bệnh nhân bị đau lưng dưới và thoái hóa đĩa đệm đã được điều trị bằng tế bào gốc trung mô (MSC) có nguồn gốc từ tủy xương tự thân được nuôi cấy và mở rộng, với thời gian theo dõi lên đến 6 năm. Đánh giá thông qua thang điểm đau số học (NPS), thang đánh giá chủ quan sửa đổi một mục (modified SANE) và chỉ số chức năng Functional Rating Index cho thấy bệnh nhân cải thiện đáng kể triệu chứng đau và chức năng vận động. Đo kích thước phía sau của đĩa đệm cho thấy 85% bệnh nhân được chụp cộng hưởng từ có giảm kích thước phình đĩa đệm, với mức giảm trung bình 23% sau điều trị (3).

Nhiều nghiên cứu chứng minh hiệu quả ứng dụng tế bào gốc trong điều trị thoát vị đĩa đệm

Trong một nghiên cứu thí điểm của Pettine và cộng sự, hai mươi sáu bệnh nhân bị đau lưng do thoái hóa đĩa đệm đã được tiêm BM-MSC tự thân qua da. Có sự cải thiện đáng kể về VAS và ODI sau thời gian nghiên cứu 12 tháng với 8 bệnh nhân có chiều cao đĩa đệm tăng lên được chứng minh bằng sự cải thiện trong phân loại MRI Pfirrmann của họ. Trong một nghiên cứu khác của Yoshikawa và cộng sự, các kết quả tương tự đã được báo cáo sau 2 năm theo dõi (4).

4. Bối cảnh tế bào gốc tại Việt Nam

Những năm gần đây, y học tái tạo và hành lang pháp lý cho liệu pháp tế bào gốc đang ngày càng được Nhà nước quan tâm, với nhiều nghị quyết, quyết định và chủ trương được ban hành. Tiêu biểu có các Nghị quyết số 57-NQ/TW, 71-NQ/TW, 72-NQ/TW giai đoạn 2024-2025 về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và nâng cao chất lượng y tế.

Ngày 12/6/2025, Chính phủ đã ban hành Quyết định 1131/QĐ-TTg xác định liệu pháp tế bào, bao gồm tế bào gốc và tế bào miễn dịch, là một trong những nhóm công nghệ mũi nhọn cần ưu tiên phát triển trong chiến lược quốc gia về khoa học công nghệ.

Ngày 6/10/2025, tại Viện Pasteur TP. Hồ Chí Minh, Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo (Bộ Y tế) tổ chức hội thảo “Xây dựng Tiêu chuẩn Quốc gia đối với tế bào và sản phẩm từ tế bào sử dụng trong nghiên cứu”. Đây là tín hiệu tốt trong bối cảnh phát triển và ứng dụng tế bào gốc trong điều trị, bao gồm liệu pháp điều trị thoát vị đĩa đệm bằng tế bào gốc.

Mescells ký kết hợp tác toàn diện với Bệnh viện Đại học Y Dược (Cơ sở Linh Đàm) hướng tới ứng dụng y học tái tạo và công nghệ tế bào trong điều trị bệnh lý tại Việt Nam

Hệ thống Y tế chuyên sâu Y học tái tạo & Trị liệu tế bào Mescells hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu, đào tạo, sản xuất và ứng dụng các giải pháp y học tái tạo, trị liệu tế bào đối với bệnh lý cơ xương khớp và nội khoa. Đơn vị tiếp nhận công nghệ từ Nhật Bản – trung tâm phát triển công nghệ tế bào, đồng thời đầu tư hệ thống phòng LAB đạt chuẩn GMP-WHO với đầy đủ yêu cầu nghiêm ngặt về cơ sở vật chất, trang thiết bị, môi trường, nhân sự và quy trình xử lý tế bào.

Vào tháng 1/2026, Mescells đã ký kết hợp tác chiến lược với Mt Fuji GX Holdings để tiếp nhận công nghệ sản xuất tế bào gốc và tế bào miễn dịch. Mục tiêu hướng tới xây dựng đồng bộ hạ tầng và nguồn nhân lực chuyên sâu, từng bước làm chủ quy trình sản xuất tế bào gốc, tế bào miễn dịch theo tiêu chuẩn quốc tế. Song song với đó, tiếp tục thúc đẩy các nghiên cứu lâm sàng nhằm đánh giá độ an toàn và hiệu quả, làm cơ sở để đưa các giải pháp y học tái tạo vào ứng dụng rộng rãi tại Việt Nam.

Đến tháng 3/2026, Mescells và Bệnh viện Đại học Y Dược (Cơ sở Linh Đàm) đã chính thức ký thỏa thuận hợp tác toàn diện về nghiên cứu khoa học, đào tạo nhân lực và ứng dụng tế bào gốc trung mô trong điều trị lâm sàng. Sự kiện này được xem là bước tiến quan trọng trong việc triển khai mô hình hợp tác công – tư, đưa các thành tựu y học và công nghệ chuyển giao từ Nhật Bản vào phục vụ người dân Việt Nam theo đúng định hướng chiến lược của quốc gia.

Với ưu thế về trang thiết bị, công nghệ và đội ngũ chuyên môn, Mescells mong muốn tiếp tục phối hợp cùng Bộ Y tế và các cơ sở y tế khác để hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, sẵn sàng tiếp nhận và triển khai các công nghệ mới trong điều trị, góp phần xây dựng nền y học tái tạo Việt Nam phát triển theo chuẩn quốc tế.

Điều trị thoát vị đĩa đệm bằng tế bào gốc đang mở ra hướng tiếp cận mới trong kiểm soát đau và hỗ trợ phục hồi tổn thương đĩa đệm. Mặc dù vẫn cần thêm các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn để đánh giá đầy đủ hiệu quả lâu dài, nhiều kết quả bước đầu cho thấy liệu pháp này có tiềm năng cải thiện triệu chứng, chức năng vận động và chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Trong tương lai, cùng với sự hoàn thiện của hành lang pháp lý và công nghệ, điều trị thoát vị đĩa đệm bằng tế bào gốc được kỳ vọng sẽ trở thành một lựa chọn quan trọng trong lĩnh vực y học tái tạo.

NGUỒN THAM KHẢO

• (1): Gianluca Vadalà. 2021. “Stem Cells and Intervertebral Disc Regeneration Overview—What They Can and Can’t Do.” PMC. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8092931/#s2.
• (2): Randy Randy Khandar Yosua Aswin Guntara and Nicko P. Hardiansyah. 2025. “Stem Cells Therapy as a Treatment for Discogenic Low Back Pain: A Systematic Review.” International Journal of Spine Surgery. https://www.ijssurgery.com/content/early/2025/01/07/86717/tab-article.
• (3): Christopher Centeno. 2017. “Treatment of lumbar degenerative disc disease-associated radicular pain with culture-expanded autologous mesenchymal stem cells: a pilot study on safety and efficacy.” PubMed. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28938891/.
• (4): “Stem cell therapy in discogenic back pain.” n.d. PMC. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6989932/.

HỆ THỐNG Y TẾ CHUYÊN SÂU Y HỌC TÁI TẠO VÀ TRỊ LIỆU TẾ BÀO MESCELLS | MSC

• Hotline: 0866 022 097
• Địa chỉ: TT21, số 204 Nguyễn Tuân, phường Thanh Xuân, Hà Nội, Việt Nam.
• Fanpage: Viện Nghiên Cứu Ứng Dụng Công Nghệ Tế Bào Mescells