Hội chứng De Quervain là gì? Dấu hiệu, nguyên nhân và cách điều trị
Hội chứng De Quervain là tình trạng viêm bao gân vùng cổ tay gây đau khi cử động ngón cái, ảnh hưởng đến khả năng cầm nắm và vận động bàn tay. Những cơn đau có thể xuất hiện khi thực hiện các hoạt động quen thuộc như sử dụng điện thoại, mở nắp chai, bế trẻ hoặc mang vác đồ vật, gây không ít bất tiện trong sinh hoạt hằng ngày.
Nếu tình trạng kéo dài mà không được xử trí phù hợp, các triệu chứng có thể trở nên dai dẳng và làm hạn chế chức năng bàn tay. Vậy đâu là nguyên nhân gây ra viêm bao gân De Quervain, làm thế nào để nhận biết sớm và điều trị hiệu quả? Hãy cùng Mescells tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
1. Hội chứng De Quervain là gì?
Hội chứng De Quervain (De Quervain tenosynovitis) là một bệnh lý gây đau ở phía ngón cái của cổ tay, liên quan đến khoang gân duỗi thứ nhất. Khoang này chứa hai gân giúp vận động ngón cái là gân cơ dạng dài ngón cái và gân cơ duỗi ngắn ngón cái.
Hai gân đi qua một đường hầm sợi – xương hẹp gần mỏm trâm quay (phần xương hơi nhô ra ở cổ tay, cùng bên với ngón cái). Khi bao gân và mô giữ gân ở vùng này dày lên, không gian dành cho gân giảm, làm tăng ma sát và cản trở sự trượt của gân, từ đó gây đau khi ngón cái hoặc cổ tay vận động.

Hội chứng De Quervain là tình trạng sưng đau quanh các gân ngón tay cái
Điểm đau điển hình nằm ở phía ngón cái của cổ tay, gần mỏm trâm quay. Cơn đau thường tăng khi người bệnh cầm nắm, véo, xoay cổ tay, nâng vật hoặc thực hiện động tác cần phối hợp ngón cái với cổ tay. Đây là lý do viêm gân De Quervain có thể ảnh hưởng đáng kể đến các hoạt động hằng ngày dù vùng tổn thương tương đối nhỏ. Dù thường được gọi là ‘viêm’, bệnh chủ yếu do bao gân dày lên chứ không phải do nhiễm trùng.
2. Triệu chứng nhận biết hội chứng De Quervain
Triệu chứng có thể xuất hiện từ từ sau một thời gian sử dụng tay nhiều, nhưng cũng có người nhận thấy đau khá đột ngột. Mức độ đau không giống nhau ở mọi người. Những biểu hiện thường gặp gồm:
- Đau ở phía ngón cái của cổ tay, thường tập trung quanh mỏm trâm quay.
- Đau tăng khi cầm nắm, véo, xoay cổ tay, mở nắp chai, dùng kéo hoặc nâng đồ vật.
- Đau khi dạng hoặc duỗi ngón cái, hoặc khi cổ tay lệch về phía ngón út.
- Sưng nhẹ hoặc cảm giác đầy, dày mô gần nền ngón cái và cổ tay.
- Ấn vào vùng gân phía ngoài cổ tay thấy đau rõ.
- Cơn đau có thể lan lên phía ngoài cẳng tay hoặc xuống vùng nền ngón cái.
- Một số người cảm thấy gân trượt không êm, có cảm giác lạo xạo hoặc vướng khi cử động ngón cái.
- Giảm lực cầm nắm do đau, khiến những công việc tưởng như đơn giản trở nên khó khăn.
- Một số người có thể thấy tê nhẹ hoặc châm chích ở mu ngón cái do nhánh thần kinh cảm giác nhỏ nằm sát gân bị kích thích.
Ở giai đoạn đầu, đau có thể chỉ xuất hiện khi thực hiện một số động tác nhất định. Nếu tiếp tục lặp lại hoạt động làm đau, triệu chứng có thể trở nên dai dẳng hơn và xuất hiện ngay cả trong những hoạt động nhẹ. Tuy nhiên, đau phía ngón cái của cổ tay không đồng nghĩa chắc chắn với hội chứng De Quervain. Một số bệnh lý khác cũng có thể gây đau ở vùng tương tự, vì vậy chẩn đoán cần dựa trên khám lâm sàng.
>>> Xem thêm: Viêm điểm bám gân: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Dấu hiệu nhận biết hội chứng De Quervain ở mỗi người không giống nhau
3. Nguyên nhân gây ra hội chứng De Quervain
Nguyên nhân chính xác gây viêm bao gân De Quervain chưa được xác định hoàn toàn. Hiện nay, bệnh được hiểu là kết quả của tình trạng chít hẹp và biến đổi mô tại khoang gân duỗi thứ nhất, trong đó nhiều yếu tố cơ học, giải phẫu và cá thể có thể cùng tham gia.
3.1. Quá tải cơ học và các động tác lặp lại
Các động tác cầm nắm mạnh, lặp lại vận động ngón cái, xoay cổ tay hoặc giữ cổ tay ở tư thế lệch trong thời gian dài có thể làm triệu chứng xuất hiện hoặc nặng hơn. Ví dụ thường gặp là chăm sóc trẻ nhỏ, làm vườn, sử dụng dụng cụ cầm tay hoặc chơi các môn thể thao cần nắm vợt. Tuy nhiên, tổng quan về yếu tố nguy cơ cho thấy bằng chứng hiện tại chưa đủ để kết luận hoạt động nghề nghiệp là nguyên nhân trực tiếp của hội chứng De Quervain ở mọi trường hợp.
3.2. Khác biệt giải phẫu tại khoang gân duỗi thứ nhất
Khoang gân duỗi thứ nhất không giống hệt nhau ở mọi người. Một số người có vách ngăn chia khoang thành các ngăn nhỏ hoặc có nhiều dải gân APL/EPB (Abductor Pollicis Longus – Gân cơ dạng ngón cái dài và Extensor Pollicis Brevis – Gân cơ duỗi ngón cái ngắn) hơn bình thường. Những biến thể này có thể ảnh hưởng đến không gian trượt của gân và cũng là lý do siêu âm đôi khi hữu ích trước khi tiêm hoặc phẫu thuật.
>>> Tìm hiểu thêm: Viêm bao gân cổ tay: Dấu hiệu, nguyên nhân, điều trị và phòng ngừa

Quá tải cơ học và lặp đi lặp lại các tư thế lệch ở cổ tay cũng góp phần hình thành nên viêm gân De Quervain
3.3. Giới tính, tuổi và thai kỳ
Bệnh gặp ở nữ nhiều hơn nam, thường ở người trưởng thành, đặc biệt là phụ nữ trong và sau thai kỳ. Sự thay đổi hormone trong giai đoạn này được cho là làm mô mềm dễ sưng nề hơn. Bên cạnh đó, phụ nữ sau sinh thường phải bế con, vắt sữa, thay tã với cổ tay gập liên tục, tạo thêm áp lực lên vùng gân.
Tuy nhiên, tuổi hoặc giới chỉ là yếu tố nguy cơ, không phải nguyên nhân trực tiếp. Một người trẻ, nam giới hoặc không có thai kỳ vẫn có thể mắc hội chứng De Quervain.
3.4. Chấn thương hoặc bệnh lý viêm
Chấn thương trực tiếp vùng cổ tay có thể kích thích mô quanh gân và làm triệu chứng xuất hiện. Một số bệnh viêm, chẳng hạn viêm khớp dạng thấp, cũng có thể ảnh hưởng đến gân và bao gân. Nếu người bệnh có sưng nhiều khớp, cứng khớp kéo dài hoặc triệu chứng toàn thân, bác sĩ có thể cần đánh giá thêm thay vì chỉ tập trung vào vùng cổ tay.
4. Hội chứng De Quervain được chẩn đoán như thế nào?
Hội chứng De Quervain chủ yếu là chẩn đoán lâm sàng. Trong trường hợp điển hình, bác sĩ có thể xác định bệnh dựa trên vị trí đau, các hoạt động làm đau tăng và kết quả khám cổ tay – ngón cái mà không cần chụp MRI hay làm nhiều xét nghiệm.
4.1. Hỏi bệnh và khám vị trí đau
Bác sĩ thường hỏi thời điểm bắt đầu đau, tay thuận, công việc hoặc hoạt động gần đây, chấn thương, thai kỳ/sau sinh và những động tác làm cơn đau tăng. Khi khám, bác sĩ ấn dọc khoang gân duỗi thứ nhất gần mỏm trâm quay, đánh giá sưng, độ nhạy đau, tầm vận động ngón cái và cổ tay cũng như sức cầm nắm.

Bác sĩ sẽ hỏi bệnh và khám vị trí đau trước khi tiến hành các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu
4.2. Nghiệm pháp Finkelstein
Bác sĩ có thể sử dụng nghiệm pháp Finkelstein hoặc các nghiệm pháp gợi đau khác để hỗ trợ chẩn đoán. Nghiệm pháp này được thực hiện bằng cách bệnh nhân nắm ngón tay cái vào lòng bàn tay và các ngón còn lại nắm trùm lên ngón cái, sau đó bẻ cụp cổ tay về phía ngón út.
Nếu bệnh nhân thấy đau nhói dữ dội ở vùng mỏm trâm quay (phía ngón cái của cổ tay), kết quả đánh giá sẽ là dương tính. Vì các nghiệm pháp có thể gây đau ngay cả khi không có bệnh và kỹ thuật thực hiện ảnh hưởng đến kết quả, người đọc không nên tự dùng một nghiệm pháp duy nhất để kết luận mình mắc hội chứng De Quervain.
4.3. Chẩn đoán hình ảnh
Không phải người bệnh nào cũng cần chẩn đoán hình ảnh. X-quang không nhìn thấy trực tiếp viêm bao gân De Quervain, nhưng có thể giúp loại trừ gãy xương, thoái hóa khớp nền ngón cái hoặc nguyên nhân xương khớp khác. Siêu âm có thể cho thấy dày bao gân, dịch quanh gân và các vách ngăn trong khoang duỗi thứ nhất; đồng thời hỗ trợ tiêm chính xác hơn khi cần. MRI hiếm khi là lựa chọn đầu tiên và thường chỉ dùng khi chẩn đoán chưa rõ hoặc nghi ngờ bệnh khác.

Bác sĩ thăm khám và thực hiện siêu âm để chẩn đoán tình trạng bệnh lý chính xác hơn
5. Phương pháp điều trị hội chứng De Quervain
Mục tiêu điều trị là giảm đau, giảm sự cản trở quanh gân và phục hồi khả năng sử dụng ngón cái – cổ tay. Lựa chọn điều trị phụ thuộc mức độ đau, thời gian mắc bệnh, ảnh hưởng chức năng, thai kỳ, bệnh nền và đáp ứng với các biện pháp trước đó.
5.1. Điều trị bảo tồn (không phẫu thuật)
Nghỉ ngơi và điều chỉnh hoạt động: Người bệnh nên tạm thời giảm những động tác làm đau rõ, đặc biệt là cầm nắm mạnh, xoay vặn lặp đi lặp lại hoặc nâng vật khi cổ tay lệch. Mục tiêu không phải bất động hoàn toàn bàn tay mà là giảm tải có chọn lọc để mô có thời gian hồi phục.
Nẹp cổ tay – ngón cái: Nẹp giúp hạn chế một số chuyển động của ngón cái và cổ tay, từ đó giảm tải lên khoang gân duỗi thứ nhất. Nẹp cần vừa vặn, không gây tê, tím hoặc tăng đau.
Chườm lạnh: Đắp túi chườm lạnh hoặc đá bọc trong khăn lên vùng bị đau trong 15 đến 20 phút, nhiều lần mỗi ngày để giảm sưng. Không đặt đá trực tiếp lên da và không chườm khi vùng da bị tê hoặc mất cảm giác.
Thuốc giảm đau và chống viêm: Các loại thuốc giảm đau không cần kê đơn như ibuprofen hoặc naproxen hoặc gel chống viêm bôi ngoài da có thể giúp kiểm soát cơn đau và sưng nhẹ. Lưu ý, người có bệnh dạ dày, bệnh thận, bệnh tim mạch, đang dùng thuốc chống đông hoặc đang mang thai cần hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi dùng thuốc.
Tiêm corticosteroid: Tiêm cortisone hoặc một loại corticosteroid khác trực tiếp vào bao gân thường là phương pháp điều trị không phẫu thuật mang lại sự giảm đau trong phần lớn các trường hợp. Các nguy cơ tiêm gồm đau tạm thời, teo mô mỡ dưới da, thay đổi sắc tố, nhiễm trùng và rất hiếm khi tổn thương gân. Vì vậy, thủ thuật cần được thực hiện đúng chỉ định và đúng kỹ thuật.
Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng: Chuyên gia trị liệu có thể đề xuất những thay đổi về tư thế làm việc, hướng dẫn các động tác an toàn và kê đơn các bài tập để tăng cường cơ cổ tay và cẳng tay.
Ngoài ra, một số phương pháp điều trị khác như tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP), sử dụng sóng xung kích cũng được nghiên cứu và ứng dụng. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chưa đủ mạnh để xem các lựa chọn này là điều trị thường quy.

Tiêm corticosteroid để điều trị viêm bao gân De Quervain cần được thực hiện đúng chỉ định và kỹ thuật
5.2. Phẫu thuật
Nếu các phương pháp điều trị bảo tồn và tiêm thuốc không làm giảm triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật ngoại trú (không cần nằm viện). Phẫu thuật mở rộng đường hầm bao gân ở khoang gân duỗi thứ nhất để gân trượt dễ hơn, giảm áp lực lên các gân.
Phẫu thuật nhìn chung có hiệu quả cao. Các biến chứng được quan tâm gồm vấn đề sẹo, nhiễm trùng và có thể mất ổn định/bán trật gân. Vì vậy, phẫu thuật thường được dành cho trường hợp điều trị bảo tồn thất bại, thay vì là lựa chọn đầu tiên.
6. Phục hồi sau điều trị hội chứng De Quervain
Phục hồi không chỉ là chờ hết đau. Mục tiêu là giúp cổ tay và ngón cái lấy lại tầm vận động, sức mạnh và khả năng chịu tải để người bệnh quay lại sinh hoạt hoặc công việc mà không làm triệu chứng bùng phát trở lại. Thời gian phục hồi khác nhau tùy mức độ bệnh và phương pháp điều trị.
6.1. Sau điều trị bảo tồn hoặc tiêm
Nhiều người bắt đầu cải thiện trong vài tuần, nhưng không nên dùng một mốc thời gian cố định cho tất cả trường hợp. Thời gian thực tế phụ thuộc nguyên nhân và mức độ triệu chứng. Sau tiêm corticosteroid, bác sĩ có thể yêu cầu giảm tải trong một khoảng thời gian ngắn và dùng nẹp theo kế hoạch điều trị.
Khi đau giảm, quá trình trở lại hoạt động nên theo từng bước:
- Khôi phục vận động nhẹ của ngón cái và cổ tay trong phạm vi dễ chịu.
- Tăng dần các hoạt động sinh hoạt thông thường trước khi quay lại động tác nặng hoặc lặp lại.
- Bổ sung bài tập sức mạnh khi vận động cơ bản không làm đau tăng rõ.
- Điều chỉnh tư thế làm việc, cách cầm dụng cụ hoặc cách bế trẻ nếu đây là yếu tố làm triệu chứng xuất hiện.
- Theo dõi phản ứng trong và sau hoạt động; nếu đau tăng rõ hoặc kéo dài sang ngày hôm sau, cần giảm tải và trao đổi với bác sĩ/chuyên viên trị liệu.
6.2. Sau phẫu thuật
Sau phẫu thuật, kế hoạch chăm sóc phụ thuộc kỹ thuật mổ và hướng dẫn của bác sĩ. Nhiều phác đồ khuyến khích cử động nhẹ các ngón tay và vùng không bị hạn chế sớm để tránh cứng, đồng thời bảo vệ vết mổ. Một hướng dẫn hậu phẫu của NHS đánh giá vết thương và tầm vận động trong khoảng 10-21 ngày; công việc tay nhẹ có thể trở lại khoảng 2-3 tuần và công việc nặng khoảng 4-6 tuần ở một số bệnh nhân, nhưng đây chỉ là mốc tham khảo và cần cá thể hóa.

Thời gian phục hồi sau điều trị hội chứng De Quervain phụ thuộc nhiều vào cách chăm sóc cổ tay và bàn tay
7. Khi nào nên đi khám bác sĩ?
Đau cổ tay nhẹ sau một ngày hoạt động nhiều có thể cải thiện khi nghỉ ngơi. Tuy nhiên, nên đi khám nếu đau phía ngón cái của cổ tay kéo dài, tái diễn hoặc ảnh hưởng khả năng sử dụng bàn tay. Khám sớm còn giúp loại trừ những bệnh khác có biểu hiện gần giống viêm gân De Quervain.
Bạn nên đặt lịch khám khi:
- Đau kéo dài trên 1-2 tuần dù đã giảm hoạt động gây đau.
- Cơn đau tăng dần hoặc bắt đầu xuất hiện cả khi làm việc nhẹ.
- Sưng rõ quanh cổ tay hoặc nền ngón cái.
- Giảm lực cầm nắm hoặc khó thực hiện sinh hoạt hằng ngày.
- Triệu chứng tái phát nhiều lần.
- Bạn đang mang thai/sau sinh và đau ảnh hưởng rõ đến việc chăm sóc trẻ.
- Đã dùng nẹp, thuốc hoặc điều trị trước đó nhưng không cải thiện.
Cần được đánh giá khẩn cấp hơn nếu có:
- Đau dữ dội ngay sau chấn thương, biến dạng cổ tay hoặc ngón cái.
- Không thể cử động ngón cái hoặc cầm đồ vật.
- Tê hoặc mất cảm giác rõ ở bàn tay.
- Bàn tay/ngón cái đổi màu, lạnh bất thường hoặc sưng rất nhanh.
- Đỏ nóng nhiều kèm sốt hoặc có vết thương, vì cần loại trừ nhiễm trùng hay tổn thương khác.

Nếu khu vực cổ tay và ngón cái cử động khó khăn, đau, sưng rõ cần đi khám bác sĩ ngay để chẩn đoán và điều trị kịp thời
8. Cách phòng ngừa hội chứng De Quervain
Để phòng ngừa hội chứng De Quervain, nên hạn chế các động tác cầm nắm, xoay cổ tay hoặc vận động ngón cái lặp đi lặp lại trong thời gian dài. Đồng thời, cần duy trì tư thế cổ tay phù hợp, bố trí thời gian nghỉ ngơi hợp lý và thực hiện các bài tập vận động nhẹ nhàng để duy trì sự linh hoạt của bàn tay. Khi xuất hiện dấu hiệu đau hoặc khó chịu ở vùng cổ tay gần gốc ngón cái, nên giảm các hoạt động gây đau và thăm khám nếu triệu chứng kéo dài hoặc tái phát.
Hội chứng De Quervain là nguyên nhân thường gặp gây đau ở phía ngoài cổ tay và vùng gốc ngón cái, nhưng phần lớn trường hợp có thể cải thiện tốt nếu được phát hiện và điều trị phù hợp. Người bệnh nên giảm các hoạt động gây đau, tuân thủ hướng dẫn phục hồi và tránh để cổ tay chịu tải kéo dài. Nếu triệu chứng dai dẳng, tái phát hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp để được đánh giá và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
HỆ THỐNG Y TẾ CHUYÊN SÂU Y HỌC TÁI TẠO VÀ TRỊ LIỆU TẾ BÀO MESCELLS | MSC
- Hotline: 0866 022 097
- Địa chỉ: TT21, số 204 Nguyễn Tuân, phường Thanh Xuân, Hà Nội, Việt Nam.
- Fanpage: Viện Nghiên Cứu Ứng Dụng Công Nghệ Tế Bào Mescells
NGUỒN THAM KHẢO:
- Cleveland Clinic, De Quervain’s Tenosynovitis (Tendinosis), https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/10915-de-quervains-tendinosis
- Challoumas, 2023, “Management of de Quervain Tenosynovitis: A Systematic Review and Network Meta-Analysis”, Jama Network, https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2811119
- Ramchandani, 2022, “Time to Reconsider Occupation Induced De Quervain’s Tenosynovitis: An Updated Review of Risk Factors”, PMC, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9329055/
- NHS Greater Glasgow and Clyde, 2024, “De Quervain’s postoperative guidance”, https://www.rightdecisions.scot.nhs.uk/ggc-msk-index/hand/de-quervains/
Lưu ý: Nội dung bài viết được tổng hợp và tham khảo từ các báo cáo khoa học, tạp chí y khoa uy tín trên thế giới. Tuy nhiên, các thông tin này chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa chuyên sâu từ bác sĩ.
Hội chứng De Quervain có tự khỏi không?
Một số trường hợp nhẹ có thể cải thiện khi giảm tải và điều chỉnh hoạt động. Tuy nhiên, không nên tiếp tục lặp lại động tác gây đau trong thời gian dài chỉ vì triệu chứng ban đầu còn nhẹ.
Hội chứng De Quervain có cần phẫu thuật không?
Phần lớn người bệnh được điều trị không phẫu thuật trước. Phẫu thuật thường được cân nhắc khi triệu chứng dai dẳng hoặc tái phát và không đáp ứng với các biện pháp bảo tồn phù hợp.
Hội chứng De Quervain mất bao lâu để hồi phục?
Nhiều trường hợp cải thiện trong vài tuần, nhưng thời gian có thể dài hơn nếu bệnh đã kéo dài, mức đau nặng hoặc công việc tiếp tục tạo tải lên vùng cổ tay. Sau phẫu thuật, thời điểm trở lại công việc nhẹ hay nặng cần theo hướng dẫn của bác sĩ và có thể dao động từ vài tuần trở lên.

