Tiềm năng điều trị thoái hóa khớp gối bằng tế bào gốc

Điều trị thoái hóa khớp gối bằng tế bào gốc là phương pháp hiện đại, đang được quan tâm và ứng dụng phổ biến. So với các phương pháp truyền thống – chủ yếu tập trung điều trị triệu chứng, liệu pháp này nổi bật với nhiều tiềm năng, đặc biệt là khả năng tái tạo mô tổn thương và duy trì hiệu quả lâu dài. Để hiểu rõ hơn về phương pháp điều trị này, hãy cùng Mescells tìm hiểu thông qua bài viết dưới đây.

1. Thoái hóa khớp gối là gì?

Cấu tạo của khớp gối gồm có xương bánh chè, xương lồi cầu đùi, xương mâm chày cùng hệ thống dây chằng và sụn. Thoái hóa khớp gối xảy ra khi lớp sụn tự nhiên bị mài mòn, lượng dịch nhầy sụt giảm, để lộ ra các đầu xương cọ xát vào nhau. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này có thể xuất phát từ quá trình lão hóa tự nhiên, các chấn thương cũ như rách dây chằng, tổn thương sụn chêm, tình trạng thừa cân béo phì hoặc thói quen ngồi xổm, quỳ gối, mang vác vật nặng…

Thoái hóa khớp gối dẫn đến những cơn đau nhức đặc trưng, thường tăng nặng khi vận động và thuyên giảm lúc nghỉ ngơi, kèm theo hiện tượng cứng khớp khó cử động vào mỗi buổi sáng khi vừa thức dậy.

Thoái hóa khớp gối bao gồm những tổn thương ở sụn và xương dưới sụn

Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể cảm nhận rõ tiếng lạo xạo hoặc khục khục phát ra từ bên trong khớp mỗi khi gập duỗi chân. Đầu gối thường xuyên bị sưng tấy do phản ứng viêm hoặc tràn dịch khớp, khiến vùng quanh khớp nóng đỏ và đau nhức khi chạm vào. Ở những giai đoạn muộn hơn, sự hình thành các gai xương tại rìa khớp không chỉ gây đau đớn dữ dội mà còn dẫn đến biến dạng trục khớp, làm chân bị lệch hình chữ O hoặc chữ X và hạn chế nghiêm trọng khả năng đi lại bình thường.

2. Phương pháp điều trị thoái hóa khớp gối truyền thống

Việc điều trị thoái hóa khớp gối cần được cá nhân hóa, tùy theo giai đoạn thoái hóa, độ tuổi, mức độ vận động và sức khỏe tổng thể của từng bệnh nhân. Dưới đây là các phương pháp điều trị phổ biến.

2.1. Thay đổi lối sống

Người bệnh cần thay đổi thói quen sinh hoạt và vận động nhằm giúp giảm tải triệu chứng và làm chậm tiến triển thoái hóa.

• Kiểm soát cân nặng nếu thừa cân hoặc béo phì để giảm tải trọng lên khớp gối
• Bổ sung các nhóm thực phẩm có tác dụng chống viêm và nuôi dưỡng sụn khớp như cá béo (omega-3), rau lá xanh đậm (Vitamin K, C), trái cây họ cam quýt, các loại hạt (hạnh nhân, óc chó), gia vị (nghệ, gừng), và thực phẩm giàu collagen/glucosamine (nước hầm xương).
• Ngủ đủ giấc, giữ cho tinh thần thư thái để tránh gây stress làm tăng phản ứng viêm
• Vận động nhẹ nhàng với các bộ môn như bơi lội, đi bộ… ít gây áp lực lên khớp

2.2. Sử dụng thuốc điều trị triệu chứng

Một số loại thuốc được chỉ định bao gồm:

• Thuốc giảm đau như Paracetamol giúp kiểm soát đau hiệu quả. Tuy nhiên không nên lạm dụng thuốc kéo dài mà cần kết hợp với các phương pháp khác.
• Thuốc chống viêm không steroid (NSAID) dạng uống hoặc bôi ngoài da giúp giảm đau và viêm, cần sử dụng theo hướng dẫn để tránh tác dụng phụ.

2.3. Vật lý trị liệu

Giúp duy trì vận động, giảm đau và hỗ trợ hiệu quả các phương pháp điều trị khác. Người bệnh có thể áp dụng:

• Các bài tập giúp tăng cường cơ đùi, cải thiện sự linh hoạt của khớp.
• Các kỹ thuật xoa bóp, kéo giãn, siêu âm trị liệu hỗ trợ giảm đau và tăng tuần hoàn máu.

Vật lý trị liệu là một trong các phương pháp điều trị thoái hóa khớp gối an toàn và hiệu quả

2.4. Tiêm nội khớp

Tiêm nội khớp giúp đưa thuốc trực tiếp vào vùng tổn thương, giảm đau và cải thiện vận động nhanh hơn. Bao gồm các phương pháp:

• Tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP): Kích thích tái tạo mô sụn, giảm viêm, làm chậm quá trình thoái hóa.
• Tiêm acid hyaluronic (HA): Bổ sung dịch nhờn cho khớp, giúp bôi trơn, giảm ma sát và cải thiện vận động.
• Tiêm corticosteroid: Giảm nhanh viêm và đau trong các đợt cấp, chỉ dùng khi có chỉ định của bác sĩ vì tiềm ẩn nhiều tác dụng phụ nếu lạm dụng.

2.5 Phẫu thuật ngoại khoa

Khi các phương pháp điều trị nội khoa không còn hiệu quả, người bệnh sẽ được chỉ định thực hiện can thiệp ngoại khoa:

• Phẫu thuật nội soi làm sạch khớp: Loại bỏ tổ chức viêm, mảnh sụn rách giúp giảm đau.
• Cắt xương chỉnh trục: Điều chỉnh lực tác động lên khớp gối, giảm áp lực khu trú vào vùng tổn thương.
• Thay khớp nhân tạo: Giải pháp cuối cùng khi khớp gối hư hỏng nặng, giúp phục hồi chức năng và giảm đau rõ rệt.

Phẫu thuật cần được đánh giá kỹ lưỡng, kết hợp phục hồi chức năng sau can thiệp để tối ưu kết quả và phòng ngừa biến chứng.

3. Tiềm năng điều trị thoái hóa khớp gối bằng tế bào gốc và y học tái tạo

Trong những năm gần đây, y học tái tạo với trọng tâm là các liệu pháp tế bào và chế phẩm sinh học đã mở ra kỷ nguyên mới trong điều trị bệnh lý cơ xương khớp. Thay vì chỉ giảm triệu chứng tạm thời, các liệu pháp này hướng tới việc phục hồi cấu trúc và chức năng mô, mang lại hy vọng giải quyết những nhu cầu y tế chưa được đáp ứng trong điều trị thoái hóa khớp gối.

Tế bào gốc trung mô (MSC) hiện là lựa chọn ưu việt trong các nghiên cứu lâm sàng nhờ nguồn cung dồi dào, quy trình phân lập thuận tiện và khả năng biệt hóa đa dòng. Đặc biệt, MSC được đánh giá cao nhờ mức độ an toàn, khả năng điều hòa miễn dịch mạnh mẽ và không vướng phải các rào cản đạo đức so với các nguồn tế bào gốc khác.

Về cơ chế tác động, MSC đóng vai trò là các tiền chất đa năng có khả năng tái tạo mô hiệu quả. Khi được tiêm nội khớp, chúng không chỉ hỗ trợ sửa chữa sụn khớp mà còn cải thiện triệu chứng lâm sàng thông qua các tín hiệu cận tiết (paracrine), thúc đẩy con đường tạo mạch và ức chế các phản ứng viêm. Quá trình này giúp thiết lập một môi trường vi mô thuận lợi, kích thích khả năng tự phục hồi của khớp gối một cách tự nhiên.

Tế bào gốc tái tạo lại các tế bào sụn bị tổn thương 

4. Nghiên cứu, ứng dụng điều trị thoái hóa khớp gối bằng tế bào gốc trên thế giới

Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu chứng minh hiệu quả điều trị thoái hóa khớp gối bằng cấy ghép tế bào gốc trung mô (MSC), bao gồm tế bào gốc trung mô tự thân từ mô mỡ, từ tủy xương, từ máu và tế bào gốc trung mô từ dây rốn.

Theo bài viết Global clinical trial landscape of stem cell-based therapies for osteoarthritis: trends and translational implications (1) đăng trên National Library of Medicine, từ năm 2000 đến 2025, thế giới đã ghi nhận tổng cộng 224 thử nghiệm lâm sàng đủ điều kiện, với số lượng nghiên cứu tăng trưởng ổn định qua từng năm. Sự tham gia rộng rãi của các quốc gia và tổ chức y tế quốc tế cho thấy nỗ lực không ngừng trong việc tìm kiếm một giải pháp thay thế hiệu quả cho các phương pháp điều trị truyền thống vốn chỉ dừng lại ở việc giảm đau tạm thời.

Trọng tâm của các nghiên cứu này là tế bào gốc trung mô (MSC), loại tế bào được ưa chuộng nhờ khả năng biệt hóa đa dòng và đặc tính điều hòa miễn dịch mạnh mẽ. Các thử nghiệm hiện nay tập trung vào hai hình thức chính: tế bào gốc tự thân (chiết xuất từ chính cơ thể bệnh nhân) và tế bào gốc đồng loài (từ người hiến tặng). Đáng chú ý, các chiến lược sử dụng tế bào đồng loài đang nhận được sự quan tâm đặc biệt vì khả năng sản xuất ở quy mô công nghiệp, giúp tối ưu hóa chi phí và tăng khả năng tiếp cận liệu pháp cho số đông bệnh nhân.

Nhiều nghiên cứu chứng minh hiệu quả điều trị thoái hóa khớp gối bằng tế bào gốc trung mô

Về phương thức thực hiện, kỹ thuật tiêm nội khớp trực tiếp vào khớp gối tổn thương là cách thức phổ biến nhất. Mục tiêu cốt lõi của liệu pháp này không chỉ là giảm đau và cải thiện chức năng vận động theo báo cáo trực tiếp từ người bệnh, mà còn hướng tới việc tái tạo cấu trúc sụn. Các cơ chế như tín hiệu cận tiết và ức chế phản ứng viêm giúp thiết lập một môi trường vi mô thuận lợi, thúc đẩy quá trình tự phục hồi tự nhiên của khớp gối.

Kết quả từ các thử nghiệm nghiên cứu này cho thấy tế bào gốc có tiềm năng rất lớn trong việc giảm đau và khôi phục chức năng khớp cho bệnh nhân.

5. Bối cảnh lĩnh vực tế bào gốc tại Việt Nam

Nghiên cứu ứng dụng tế bào gốc ở nước ta bắt đầu từ năm 1995 và ngày càng được đầu tư nghiên cứu, thử nghiệm trong điều trị bệnh lý. Bên cạnh đó, các chính sách, chủ trương của nhà nước về tế bào gốc cũng được xây dựng, ban hành để thúc đẩy lĩnh vực này phát triển hơn nữa.

Trong năm 2024-2025, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 71-NQ/TW, Nghị quyết số 72-NQ/TW tập trung vào phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và nâng cao chất lượng y tế.

Ngày 12/6/2025, Chính phủ đã ban hành Quyết định 1131/QĐ-TTg xác định liệu pháp tế bào, bao gồm tế bào gốc và tế bào miễn dịch, là một trong những nhóm công nghệ mũi nhọn cần ưu tiên phát triển trong chiến lược quốc gia về khoa học công nghệ.

Ngày 6/10/2025, tại Viện Pasteur TP. Hồ Chí Minh, Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo (Bộ Y tế) tổ chức hội thảo “Xây dựng Tiêu chuẩn Quốc gia đối với tế bào và sản phẩm từ tế bào sử dụng trong nghiên cứu”. Từ đây, Bộ Y tế sẽ ban hành bộ tiêu chuẩn chất lượng tế bào và sản phẩm từ tế bào, áp dụng trước tiên trong nghiên cứu và ứng dụng lâm sàng, sau đó mở rộng phục vụ trong công tác điều trị, nhằm đảm bảo kiểm soát chất lượng và hiệu quả trong thực tiễn, tăng cường quản lý đối với các sản phẩm không rõ nguồn gốc, tránh những sai sót hoặc hệ quả đáng tiếc.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức phát biểu khai mạc hội thảo “Xây dựng Tiêu chuẩn Quốc gia đối với tế bào và sản phẩm từ tế bào sử dụng trong nghiên cứu”

Các nghị quyết, quyết định này của Đảng và Nhà nước đã tạo thành khung pháp lý chiến lược, đồng bộ hóa các nguồn lực cốt lõi để thúc đẩy lĩnh vực tế bào gốc tại Việt Nam, đồng thời đặt nền móng cho giai đoạn bứt phá 2026-2030, hướng tới mục tiêu nước ta có thể tự chủ sản xuất tế bào gốc, trở thành trung tâm công nghệ sinh học và y tế kỹ thuật cao của khu vực.

Trong bối cảnh đó, đông đảo các đơn vị y tế đã xây dựng và thành lập các ngân hàng mô và trung tâm tế bào gốc, bao gồm cả công lập như Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, Bệnh viện Nhi Trung ương… và tư nhân như Hệ thống Y tế Y học tái tạo và Trị liệu tế bào Mescells, Hệ thống Y tế Vinmec, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh…

Quy trình phân lập tế bào gốc từ tủy xương, máu ngoại vi, máu cuống rốn, mô mỡ và màng dây rốn… đã được làm chủ và các quy trình bảo quản đánh giá chất lượng tế bào gốc cũng được hoàn thiện. Hiện nay, nhiều đơn vị không chỉ dừng lại ở việc lưu trữ (miễn dịch thụ động) mà đang chuyển sang nghiên cứu ứng dụng trực tiếp trong điều trị nhiều bệnh lý, trong đó có cơ xương khớp.

Hệ thống Y tế chuyên sâu Y học tái tạo & Trị liệu tế bào Mescells là hệ thống y tế chuyên nghiên cứu, đào tạo, sản xuất ứng dụng y học tái tạo và trị liệu tế bào đối với  các bệnh lý cơ xương khớp và nội khoa. Mescells được chuyển giao công nghệ từ Nhật Bản – cái nôi của công nghệ tế bào, với hệ thống phòng LAB đạt chuẩn GMP-WHO, đáp ứng nghiêm ngặt các yêu cầu về thiết kế, thiết bị, môi trường, nhân lực và quy trình xử lý tế bào.

Tháng 1 năm 2026, Mescells đã ký kết hợp tác toàn diện chuyển giao công nghệ sản xuất tế bào gốc và tế bào miễn dịch với tập đoàn Mt Fuji GX Holdings (Nhật Bản), hướng tới mục tiêu hoàn thiện cơ sở hạ tầng và nhân lực chuyên sâu để làm chủ công nghệ sản xuất tế bào gốc, tế bào miễn dịch theo chuẩn quốc tế. Đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu lâm sàng về tính an toàn, hiệu quả nhằm chuyển giao và ứng dụng rộng rãi các giải pháp y học tái tạo vào thực tiễn điều trị tại Việt Nam.

Mescells và Tập đoàn Mt Fuji GX Holdings (Nhật Bản) ký kết hợp tác chuyển giao công nghệ sản xuất tế bào gốc và tế bào miễn dịch

Tháng 3 năm 2026, Mescells và Bệnh viện Đại học Y Dược (Cơ sở Linh Đàm) trực thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội chính thức ký kết thỏa thuận hợp tác toàn diện về nghiên cứu khoa học, đào tạo nhân lực và ứng dụng tế bào gốc trung mô trong điều trị lâm sàng. Sự kiện này đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc cụ thể hóa mô hình hợp tác công – tư, nhằm đưa các tiến bộ y học theo công nghệ chuyển giao từ Nhật Bản về phục vụ người dân Việt Nam theo đúng định hướng chiến lược quốc gia.

Với thế mạnh về hệ thống trang thiết bị, quy trình công nghệ, đội ngũ nhân sự, Mescells luôn mong muốn đóng góp và đồng hành cùng với Bộ Y tế cũng như các đơn vị y tế khác để sớm hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, sẵn sàng ứng dụng công nghệ mới vào điều trị, vì một nền y học tái tạo Việt Nam bài bản, phát triển theo tiêu chuẩn quốc tế.

Điều trị thoái hóa khớp gối bằng tế bào gốc đang mở ra một chương mới trong điều trị bệnh lý cơ xương khớp, chuyển dịch từ chỉ kiểm soát triệu chứng sang khả năng tái tạo và phục hồi mô sụn một cách tự nhiên. Nhờ việc triển khai các thử nghiệm lâm sàng và sự hỗ trợ mạnh mẽ từ các chính sách y tế tại các nước trên thế giới và cả Việt Nam, người bệnh hiện nay đã có thêm cơ hội tiếp cận với những phương pháp điều trị bảo tồn hiện đại, an toàn và hiệu quả lâu dài. Việc lựa chọn các đơn vị y tế uy tín sẽ là chìa khóa giúp bạn bảo vệ sức khỏe xương khớp và duy trì cuộc sống năng động.

NGUỒN THAM KHẢO

• (1): D’Arrigo, Daniele. 2026. “Global clinical trial landscape of stem cell-based therapies for osteoarthritis: trends and translational implications.” PMC. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12913396/.

HỆ THỐNG Y TẾ CHUYÊN SÂU Y HỌC TÁI TẠO VÀ TRỊ LIỆU TẾ BÀO MESCELLS | MSC

• Hotline: 0866 022 097
• Địa chỉ: TT21, số 204 Nguyễn Tuân, phường Thanh Xuân, Hà Nội, Việt Nam.
• Fanpage: Viện Nghiên Cứu Ứng Dụng Công Nghệ Tế Bào Mescells