Viêm gân cổ tay: Dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân và cách điều trị

Vùng cổ tay là bộ phận hoạt động rất nhiều: gõ phím, cầm điện thoại, xách đồ, bế con… Những cơn đau ở cổ tay thường bị xem nhẹ và để kéo dài. Thực tế, đó có thể là tín hiệu cho thấy cổ tay đang bị quá tải và viêm gân cổ tay là một trong những nguyên nhân có thể gặp.

Tuy thường không phải là bệnh lý nguy hiểm hay phức tạp, nhưng nếu hiểu đúng ngay từ đầu, bạn sẽ có thể chăm sóc cổ tay hiệu quả hơn. Vậy viêm gân cổ tay là gì? Dấu hiệu, nguyên nhân, chẩn đoán, cách điều trị và viêm gân cổ tay bao lâu thì khỏi? Hãy cùng Mescells tìm hiểu ngay thông qua bài viết sau đây.

1. Viêm gân cổ tay là gì?

Gân là những dải mô chắc khỏe nối cơ với xương. Ở cổ tay, các gân đi từ cơ cẳng tay, băng qua cổ tay để đến bàn tay và các ngón, giúp tay có thể gập, duỗi, nắm tay và cử động ngón. Mỗi gân được bao quanh bởi một lớp bao gân (tendon sheath) giúp gân trượt trơn tru mỗi khi cử động.

Viêm gân cổ tay là tình trạng gân và/hoặc bao gân vùng cổ tay bị kích ứng, sưng và đau, thường do dùng quá mức, lặp đi lặp lại một động tác hoặc sau chấn thương. Hai dạng thường được nhắc đến là viêm bao gân De Quervain (các gân dạng dài và duỗi ngắn ngón cái) và viêm gân duỗi cổ tay trụ (phía ngón út) [1].

>>> Tìm hiểu thêm: Viêm bao gân là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Viêm gân ở phía ngón cái là một trong những dạng viêm gân cổ tay thường gặp

2. Dấu hiệu viêm gân cổ tay

Triệu chứng viêm gân cổ tay thường xuất hiện từ từ, đau tăng dần khi cầm nắm, nâng vật, gõ phím hoặc chơi thể thao. Các dấu hiệu thường gặp gồm:

• Đau nhức cổ tay: Cơn đau tăng lên khi chúng ta mang vật nặng, cầm nắm đồ vật, hoặc xoay và bẻ gập cổ tay. Người bệnh khó thực hiện những việc quen thuộc như mở nắp chai lọ, vặn nắm cửa, bế con hoặc nhấc thú cưng…
• Sưng nhẹ, ấn đau: Vùng da quanh cổ tay hoặc gốc ngón cái có thể bị sưng nhẹ, sờ vào thấy đau nhói.
• Khó vận động: Động tác cầm nắm, xoay cổ tay hoặc dạng ngón cái gây đau, làm bàn tay kém linh hoạt. 
• Cảm giác lạo xạo: Có thể nghe hoặc cảm thấy tiếng kêu lục cục dọc đường đi của gân khi cử động khớp cổ tay.

Lưu ý: Viêm gân do quá tải thường gây sưng nhẹ, khu trú. Nếu vùng cổ tay sưng, nóng, đỏ rõ rệt và lan nhanh hoặc kèm sốt, đó không phải là biểu hiện điển hình của viêm gân quá tải. Tình trạng này có thể liên quan đến nhiễm trùng hoặc bệnh khớp viêm và cần được khám sớm.

Đau và sưng nhẹ ở vùng cổ tay, gốc ngón tay cái là những dấu hiệu nhận biết viêm gân cổ tay 

3. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây viêm gân cổ tay

3.1. Nguyên nhân chính

Viêm gân cổ tay thường là hệ quả của áp lực lặp đi lặp lại lên gân. Khi cổ tay hoạt động liên tục mà không có đủ thời gian nghỉ, bao gân bị kích ứng, dày lên khiến gân khó trượt và bị chèn ép, gây đau mỗi khi cử động [1]. Một số nguyên nhân chính gồm:

• Hoạt động lặp đi lặp lại: Thực hiện các động tác gõ máy tính liên tục, dùng chuột, chơi thể thao (như đánh cầu lông, tennis) hoặc cầm nắm vật nặng lâu ngày… góp phần gây quá tải cho gân, làm gân bị cọ xát và tổn thương.
• Sai tư thế: Bẻ cong cổ tay quá mức về phía trước hoặc ra sau khi làm việc, nâng vác vật nặng sai cách.
• Chấn thương cấp tính: Té ngã, va đập mạnh hoặc bong gân trực tiếp vùng cổ tay.

3.2. Yếu tố nguy cơ

Không phải ai dùng cổ tay nhiều cũng bị viêm gân. Một số yếu tố khiến nguy cơ mắc bệnh cao hơn bao gồm:

• Độ tuổi và giới tính: Viêm bao gân De Quervain thường gặp ở người từ 30-50 tuổi, nữ giới nhiều hơn nam giới.
• Mang thai và sau sinh: Sự thay đổi nội tiết tố kết hợp với động tác bế ẵm trẻ nhỏ làm tăng áp lực lên gân ngón cái và cổ tay.
• Tính chất công việc: Người làm văn phòng, thợ may, thợ cắt tóc, nhân viên khuân vác hoặc nội trợ thường xuyên hoạt động vùng cổ tay dễ bị quá tải gân do phải lặp đi lặp lại nhiều động tác.
• Chấn thương cũ: Tiền sử từng bị chấn thương, bong gân hoặc tổn thương vùng cổ bàn tay. 
• Bệnh lý nền: Mắc các bệnh tự miễn hoặc chuyển hóa như viêm khớp dạng thấp, đái tháo đường (tiểu đường) hoặc gút.
• Sử dụng thuốc: Một số thuốc có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gân nói chung, như kháng sinh nhóm fluoroquinolone, corticosteroid dùng toàn thân kéo dài hoặc thuốc hạ lipid máu nhóm statin [2].

>>> Xem thêm: Viêm bao gân cổ tay: Dấu hiệu, nguyên nhân, điều trị và phòng ngừa

Tính chất công việc văn phòng đòi hỏi tay hoạt động liên tục  dễ dẫn đến bệnh viêm gân cổ tay 

4. Viêm gân cổ tay được chẩn đoán như thế nào?

Muốn biết viêm gân cổ tay bao lâu thì khỏi, trước hết cần xác định đúng thể bệnh và mức độ tổn thương, vì mỗi thể và mỗi giai đoạn có thời gian hồi phục khác nhau. Việc chẩn đoán chủ yếu dựa vào hỏi bệnh và thăm khám lâm sàng.

4.1. Hỏi bệnh và khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ hỏi về vị trí đau, thời điểm bắt đầu đau, yếu tố công việc, thói quen sinh hoạt và hoạt động thể chất. Sau đó, bác sĩ ấn nhẹ lên cẳng tay, cổ tay, bàn tay để tìm điểm sưng đau, đồng thời yêu cầu người bệnh nắm tay hoặc xoay cổ tay để xác định vị trí gây đau [1].

Nếu nghi ngờ hội chứng De Quervain, bác sĩ có thể thực hiện nghiệm pháp Finkelstein: Người bệnh nắm bàn tay lại, ngón cái nằm gọn trong các ngón còn lại, sau đó bác sĩ nghiêng cổ tay về phía ngón út. Nếu xuất hiện cơn đau nhói ở vùng mỏm trâm quay (cạnh ngón cái), gợi ý có tổn thương.

4.2. Khám cận lâm sàng

• X-quang: Không giúp xác nhận viêm gân, nhưng hữu ích để loại trừ các nguyên nhân khác như thoái hóa khớp ở gốc ngón cái hoặc gãy xương.
• Siêu âm: Giúp quan sát vùng gân, bao gân, có thể thấy bao gân dày lên và tăng tín hiệu mạch máu trên Doppler. Ở người nghi ngờ mắc hội chứng De Quervain, siêu âm giúp phát hiện vách ngăn trong khoang gân, hỗ trợ bác sĩ lập kế hoạch can thiệp chính xác.
• MRI: Được cân nhắc khi triệu chứng không điển hình hoặc cần loại trừ bệnh lý khác.
• Xét nghiệm máu: Được chỉ định khi nghi ngờ bệnh khớp viêm hoặc nhiễm trùng. 

Siêu âm giúp quan sát vùng gân và vị trí viêm gân cổ tay chính xác hơn 

5. Điều trị viêm gân cổ tay như thế nào?

Mục tiêu điều trị là giảm đau, giúp gân phục hồi khả năng chịu tải và hạn chế tái phát. Phần lớn người bệnh đáp ứng tốt với điều trị bảo tồn (không phẫu thuật). Tuy nhiên, kế hoạch điều trị cần được bác sĩ cá thể hóa theo vị trí, mức độ tổn thương gân và nhu cầu vận động của người bệnh.

5.1. Các phương pháp điều trị tại nhà

• Nghỉ ngơi tương đối và điều chỉnh tải: Tránh các động tác lặp đi lặp lại như đánh máy liên tục, vặn xoắn cổ tay hoặc bê vác vật nặng để mô gân tự phục hồi.
• Đeo nẹp: Cố định khớp cổ tay và ngón cái giúp gân ổn định, hạn chế những cử động vô tình gây tổn thương thêm, đặc biệt khi ngủ hoặc làm việc. Cần tham khảo ý kiến bác sĩ về loại nẹp và thời gian đeo, không đeo liên tục kéo dài.
• Chườm ấm/lạnh: Chườm lạnh 10-15 phút mỗi lần (bọc khăn, không đặt đá trực tiếp lên da) trong vài ngày đầu khi đau nhiều. Sau đó có thể chườm ấm nếu thấy dễ chịu hơn. 
• Sử dụng thuốc: Bác sĩ có thể chỉ định thuốc giảm đau hoặc kháng viêm không steroid (NSAIDs) để kiểm soát triệu chứng. Chỉ dùng thuốc ngắn ngày, đúng liều lượng để tránh tác dụng phụ. Đặc biệt cần hỏi ý kiến bác sĩ đối với các trường hợp có bệnh dạ dày, thận, tim mạch, hen suyễn, đang dùng thuốc chống đông, đang mang thai hoặc cho con bú. 

Đeo nẹp giúp cố định và hạn chế những cử động vô tình làm tăng thêm tình trạng viêm gân cổ tay 

5.2. Điều trị tại cơ sở y tế

• Tiêm Corticosteroid: Được chỉ định tiêm vào khoang/bao gân nhằm kháng viêm mạnh nếu các biện pháp dùng thuốc  không đem lại hiệu quả rõ rệt. Tuy nhiên, không nên lạm dụng vì có thể gây yếu gân hoặc đứt gân.
• Tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP): Tiểu cầu chứa nhiều yếu tố tăng trưởng và cytokine hoạt tính sinh học tham gia điều hòa viêm, hình thành mạch máu mới và tổng hợp chất nền ngoại bào. MA Rahman và cộng sự nhận định tiêm huyết tương giàu tiểu cầu vào vùng tổn thương giúp giảm đau và cải thiện chức năng ở bệnh nhân mắc viêm bao gân De Quervain [3].
• Vật lý trị liệu: Các bài tập kéo giãn nhẹ, tăng tải dần và một số phương pháp hỗ trợ như sóng xung kích hỗ trợ tăng tuần hoàn máu và phục hồi tầm vận động cho khớp cổ tay.
• Phẫu thuật: Với hội chứng De Quervain, phẫu thuật giải phóng khoang gân (mở rộng bao gân bị hẹp) được cân nhắc khi điều trị bảo tồn đúng cách kéo dài nhiều tháng không hiệu quả. 

Bên cạnh các phương pháp điều trị tiêu chuẩn, hiện nay, tế bào gốc trung mô (MSC – Mesenchymal Stem Cells) đang được xem là một hướng tiếp cận tiềm năng cho các bệnh lý gân, nhờ khả năng điều hòa phản ứng viêm và tạo môi trường thuận lợi cho gân tự sửa chữa [4].

Tuy nhiên, dữ liệu hiện nay chủ yếu đến từ nghiên cứu tiền lâm sàng và các thử nghiệm giai đoạn sớm, còn nghiên cứu về MSC trong viêm gân cổ tay còn rất hạn chế. Vì vậy, MSC chưa được xem là phương pháp điều trị tiêu chuẩn cho viêm gân cổ tay và người bệnh nên thăm khám và điều trị theo chỉ định của bác sĩ.

Phẫu thuật giải phóng khoang gân được chỉ định khi các phương pháp điều trị nội khoa hoặc tiêm không hiệu quả 

6. Viêm gân cổ tay bao lâu thì khỏi?

Viêm gân cổ tay bao lâu thì khỏi là câu hỏi mà hầu hết người bệnh đều quan tâm. Thời gian hồi phục khác nhau tùy theo mức độ bệnh và cách chăm sóc của từng người. Bảng dưới đây tổng hợp các mốc tham khảo từ các nguồn y khoa uy tín:

Lưu ý: Số liệu cụ thể về thời gian hồi phục khác nhau giữa các nguồn và các nghiên cứu và không thể thay thế đánh giá của bác sĩ cho từng trường hợp.

Như vậy, thời gian hồi phục viêm gân cổ tay phụ thuộc vào mức độ tổn thương, vị trí gân bị ảnh hưởng, cách chăm sóc và điều trị của người bệnh. Một số thói quen, yếu tố làm chậm khỏi viêm gân cổ tay có thể bao gồm:

• Vận động quá sớm: Trở lại làm việc nặng, chơi thể thao hoặc các hoạt động tăng tải, lặp lại động tác khi gân chưa hồi phục hoàn toàn có thể khiến tổn thương tái phát.
• Không tuân thủ điều trị: Không đeo nẹp cố định, tự ý ngừng thuốc hoặc không thực hiện các bài tập vật lý trị liệu theo hướng dẫn của bác sĩ sẽ khiến cơn đau dai dẳng và lâu hồi phục vận động vùng cổ tay.
• Tuổi tác và thể trạng: Người lớn tuổi thường mất nhiều thời gian hồi phục hơn người trẻ.
• Chủ quan, điều trị muộn: Cố chịu đựng cơn đau trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng khiến tình trạng viêm chuyển sang giai đoạn mạn  tính, gân dày lên và thoái hóa, khó hồi phục hơn.
• Bệnh lý nền đi kèm: Mắc các bệnh như đái tháo đường, viêm khớp dạng thấp hoặc rối loạn chuyển hóa làm quá trình lành mô chậm hơn.

Một điều quan trọng cần lưu ý là sau khi từng bị tổn thương gân, nguy cơ tái phát sẽ cao hơn. Do đó, ngay cả khi cổ tay đã hết đau, người bệnh vẫn nên duy trì việc vận động, sử dụng cổ tay hợp lý, nghỉ ngơi khoa học.

Viêm gân cổ tay ở người lớn tuổi thường mất nhiều thời gian hồi phục hơn so với người trẻ

7. Cách phòng ngừa viêm gân cổ tay

Phòng ngừa viêm gân cổ tay chủ yếu xoay quanh việc bảo vệ gân khỏi tình trạng quá tải. Một số biện pháp phòng ngừa hằng ngày gồm:

• Giữ tư thế chuẩn: Giữ cổ tay ở tư thế thẳng, tự nhiên và thoải mái, tránh bẻ gập hoặc xoay cổ tay đột ngột khi dùng máy tính, viết chữ hay cầm nắm dụng cụ.
• Nghỉ giải lao định kỳ: Dừng tay nghỉ ngơi, thư giãn hoặc thả lỏng khớp cổ tay sau mỗi 45-60 phút làm việc liên tục.
• Sử dụng luân phiên hai tay: Phân bổ đều công việc cho cả hai tay, tránh dồn toàn bộ lực và tần suất hoạt động quá mức lên tay thuận.
• Bài tập kéo giãn: Thực hiện các động tác xoay nhẹ nhàng và kéo giãn cơ cổ tay hằng ngày để tăng độ dẻo dai và tuần hoàn máu.
• Khởi động kỹ: Luôn khởi động và làm nóng vùng cổ tay trước khi chơi thể thao hoặc khuân vác vật nặng.
• Dụng cụ hỗ trợ: Dùng băng nẹp hoặc thiết bị bảo vệ cổ tay nếu phải thực hiện các công việc đặc thù dùng lực tay liên tục.

Nghỉ ngơi hợp lý và tập luyện các bài tập kéo giãn giúp phòng ngừa viêm gân cổ tay 

8. Khi nào cần đi khám viêm gân cổ tay ngay?

Nhiều trường hợp nhẹ cải thiện nhờ tự chăm sóc, nhưng người bệnh không nên chủ quan. Hãy đến gặp bác sĩ sớm nếu gặp các tình trạng sau:

• Đau kéo dài không giảm: Cơn đau nhức cổ tay kéo dài trên vài ngày, không đỡ dù đã giảm tải, nghỉ ngơi, chườm ấm/lạnh hoặc dùng thuốc giảm đau không kê đơn.
• Đau tăng khi vận động: Cơn đau nhức xuất hiện hoặc dữ dội hơn khi bạn cầm nắm đồ vật, xoay cổ tay, mang vác nặng hoặc cử động ngón cái.
• Sưng hoặc xuất hiện u: Vùng cổ tay hoặc mỏm trâm quay (phía ngón cái) bị sưng, ấn đau hoặc phát ra tiếng lạo xạo khi cử động. Có thể xuất hiện cục u ở cổ tay (nang bao hoạt dịch), thường lành tính nhưng nên được bác sĩ đánh giá để xác định nguyên nhân.
• Tê bì, châm chích ở ngón tay: Cảm giác tê buốt, châm chích ở các ngón tay có thể là dấu hiệu chèn ép thần kinh như hội chứng ống cổ tay, đặc biệt là tê nhiều và tăng nặng về đêm.
• Hạn chế vận động rõ rệt: Khớp cổ tay kém linh hoạt, không thể gập duỗi hoặc cầm nắm bình thường, ảnh hưởng lớn đến công việc và sinh hoạt hằng ngày.

Đặc biệt, cần đến cơ sở y tế ngay để thăm khám ngay nếu có các triệu chứng nghiêm trọng sau:

• Sưng, nóng, đỏ rõ rệt, lan nhanh, kèm sốt: Có thể do nhiễm trùng hoặc bệnh khớp viêm.
• Đau sau chấn thương hoặc cổ tay biến dạng: Cần loại trừ gãy xương.
• Đột ngột không thể gập hoặc duỗi ngón tay như bình thường: Có thể là dấu hiệu đứt gân.

Khi vị trí cổ tay sưng đỏ, ấm nóng, và cơn đau kéo dài ảnh hưởng đến vận động nên đến cơ sở y tế uy tín để khám viêm gân cổ tay ngay 

Viêm gân cổ tay có thể khiến những việc quen thuộc nhất như cầm nắm, vặn khóa hay gõ bàn phím cũng trở nên khó khăn. Nhưng phần lớn người bệnh đáp ứng tốt khi được chẩn đoán đúng và điều trị phù hợp, ít để lại tổn thương hoặc đau lâu dài. 

Nếu bạn đang có những cơn đau cổ tay kéo dài, hãy chủ động trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp. Can thiệp sớm sẽ giúp viêm gân cổ tay được kiểm soát tốt hơn và bạn nhanh chóng quay lại những sinh hoạt thường ngày.

HỆ THỐNG Y TẾ CHUYÊN SÂU Y HỌC TÁI TẠO VÀ TRỊ LIỆU TẾ BÀO MESCELLS | MSC

• Hotline: 0866 022 097
• Địa chỉ: TT21, số 204 Nguyễn Tuân, phường Thanh Xuân, Hà Nội, Việt Nam.
• Fanpage: Viện Nghiên Cứu Ứng Dụng Công Nghệ Tế Bào Mescells

NGUỒN THAM KHẢO:

• “Wrist Tendonitis: Symptoms, Causes & Treatment”, Cleveland Clinic, https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/22196-wrist-tendonitis
• “Tendinitis: Symptoms and causes. Mayo Clinic”, Mayo Clinic Staff, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/tendinitis/symptoms-causes/syc-20378243
• MA Rahman, 2023, “Effects of Intralesional Autologous Platelet Rich Plasma Therapy in Patients with de Quervain’s Tenosynovitis”, Bangladesh J Medicine, https://banglajol.info/index.php/BJMED/article/view/65683
• Daniel Quintero, 2023, “The roles and therapeutic potential of mesenchymal stem/stromal cells and their extracellular vesicles in tendinopathies”, Frontiers, https://www.frontiersin.org/journals/bioengineering-and-biotechnology/articles/10.3389/fbioe.2023.1040762
• Princeton Brain, Spine & Orthopedics, https://www.princetonbrainandspine.com/services-treatments/de-quervains-surgery/