Viêm gân cơ nhị đầu: Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị
Trong hoạt động thường ngày, nhiều người từng bị cơn đau nhói ở phía trước vai, đôi khi lan xuống cánh tay, rồi chủ quan, cho rằng đó chỉ là đau vai thông thường. Thực tế, đây có thể là dấu hiệu của viêm gân cơ nhị đầu. Nhận biết sớm giúp bạn tránh để tình trạng kéo dài và hạn chế nguy cơ tổn thương nặng hơn. Vậy viêm gân cơ nhị đầu là gì, gân này nằm ở đâu và có chức năng gì? Hãy cùng Mescells tìm hiểu qua bài viết dưới đây.
1. Viêm gân cơ nhị đầu là gì?
Viêm gân cơ nhị đầu là tình trạng sưng, viêm hoặc tổn thương gân nối cơ nhị đầu cánh tay với khớp vai. Phần lớn trường hợp liên quan đến gân đầu dài ở vai; tổn thương gân ở khuỷu hiếm gặp hơn.
Bệnh thường khởi phát từ từ do gân bị quá tải lặp đi lặp lại, nhưng đôi khi xuất hiện đột ngột sau một chấn thương như ngã hoặc trật khớp vai. Nếu không phát hiện và xử lý sớm, tình trạng viêm có thể kéo dài, gây đau, yếu cơ; trong trường hợp nặng, gân có thể bị rách hoặc đứt, làm cơ nhị đầu co rút thành khối phồng bất thường ở cánh tay. Viêm gân nhị đầu đi kèm các vấn đề khác ở vai như tổn thương chóp xoay, hội chứng chèn ép dưới mỏm cùng vai.
>>> Tìm hiểu thêm: Viêm gân cơ trên gai: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Gân cơ nhị đầu quá tải lâu ngày dẫn đến tình trạng viêm
Gân cơ nhị đầu nối cơ bắp tay trước với xương bả vai ở phía trên (vùng vai) và với xương quay ở cẳng tay ngay gần khuỷu ở phía dưới. Gân cơ nhị đầu gồm hai phần:
- Đầu gần (ở vùng vai): Bao gồm hai gân. Gân đầu dài chạy qua một rãnh nhỏ ở phía trước xương cánh tay rồi bám vào phần trên ổ khớp vai (ổ chảo). Gân đầu ngắn bám vào một mấu xương nhỏ nhô ra ở phía trước xương bả vai (mỏm quạ).
- Đầu xa (ở vùng khuỷu tay): Gồm một gân chung bám vào lồi củ xương quay ở cẳng tay, giúp gập khuỷu và xoay ngửa cẳng tay.
Chức năng chính của cơ nhị đầu là gập khuỷu tay, giúp co cẳng tay lại gần cánh tay và xoay ngửa cẳng tay, tức xoay lòng bàn tay hướng lên trên. Phần đầu dài của gân cơ nhị đầu đi qua khớp vai, giúp giữ vững chỏm xương cánh tay trong ổ chảo và hỗ trợ một phần động tác nâng/gập vai. Vì vậy, khi gân bị đau, các hoạt động như nâng đồ, giơ tay hay xoay cẳng tay đều có thể bị ảnh hưởng.
2. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây viêm gân cơ nhị đầu
2.1. Nguyên nhân trực tiếp
Viêm gân cơ nhị đầu thường do các nguyên nhân sau:
- Quá tải cơ học lặp lại: Các động tác giơ tay lên cao, vươn tay hoặc lặp đi lặp lại một chuyển động ở vai trong thời gian dài.
- Chấn thương trực tiếp hoặc gián tiếp: Ngã đập vai xuống đất, va chạm mạnh hoặc dùng tay chống đỡ khi té ngã.
- Thoái hóa tự nhiên theo tuổi tác: Gân mất dần độ đàn hồi, giảm lượng máu nuôi dưỡng và dễ bị tổn thương khi người bệnh bước sang tuổi trung niên.
- Bệnh lý kết hợp ở khớp vai: Các tổn thương đi kèm như rách chóp xoay, viêm quanh khớp vai, hoặc sự hình thành các gai xương ở rãnh nhị đầu cọ xát trực tiếp vào gân.
- Bất thường cấu trúc rãnh nhị đầu: Rãnh nhị đầu nông, hẹp hoặc có bất thường khiến gân bị trượt ra ngoài hoặc bị kẹt khi cử động khớp vai, từ đó gây kích thích và cọ xát lên gân.

Hoạt động vai liên tục nhưng không đúng kỹ thuật có thể dẫn đến viêm gân cơ nhị đầu
2.2. Yếu tố nguy cơ
- Tuổi tác: Người trên 40-50 tuổi dễ mắc bệnh do gân trở nên cứng hơn, kém đàn hồi và thoái hóa nhanh hơn; người trẻ chơi thể thao vẫn có thể mắc do quá tải.
- Yếu tố nghề nghiệp hoặc môn thể thao: Công việc hoặc môn thể thao thường xuyên đưa tay lên cao như bơi lội, tennis, bóng chuyền, bóng ném, cử tạ, sơn tường… làm tăng tần suất cơ chế quá tải và cọ xát gân.
- Thói quen tập luyện/lao động: Thiếu khởi động, tăng cường độ hoặc khối lượng tập quá nhanh, tập sai kỹ thuật và thiếu nghỉ ngơi, phục hồi.
- Bệnh lý nền, dùng thuốc và lối sống: Các bệnh như đái tháo đường, rối loạn lipid, viêm khớp, lạm dụng thuốc fluoroquinolone, corticoid hoặc thói quen hút thuốc lá.

Tập luyện cử tạ và thường xuyên đưa tay lên cao khiến gân nhị đầu cọ xát liên tục cũng là một yếu tố nguy cơ gây viêm ở vị trí này
3. Triệu chứng viêm gân nhị đầu
Triệu chứng viêm gân nhị đầu xuất hiện từ từ, thường không có chấn thương rõ ràng. Các biểu hiện thường gặp gồm:
- Đau vùng trước vai: Cơn đau tập trung ở mặt trước vai, ngay phía trên rãnh nhị đầu, có thể lan dọc xuống phần trước cánh tay hoặc khuỷu tay.
- Đau tăng khi vận động: Cơn đau nhói hoặc dữ dội hơn khi giơ tay lên cao, đưa tay qua đầu (như ném bóng, bơi lội), xoay cánh tay hoặc bê vác vật nặng.
- Cảm giác mắc kẹt hoặc cứng khớp: Vai có thể bị cứng, hạn chế biên độ vận động và gây khó khăn khi thực hiện các hoạt động sinh hoạt như chải đầu, mặc áo. Tuy nhiên, triệu chứng này không đặc hiệu và cần phân biệt với viêm chóp xoay, chèn ép vai hoặc đông cứng vai.
- Âm thanh bất thường: Một số người có thể nghe hoặc cảm thấy tiếng lục cục, lạo xạo khi xoay cánh tay do gân cọ xát vào rãnh xương.
- Yếu cơ cánh tay: Cánh tay mất sức, đặc biệt khi gập khuỷu tay chống lại lực hoặc nâng đỡ đồ vật.
- Đau khi ấn hoặc sờ: Khi ấn trực tiếp vào rãnh nhị đầu ở mặt trước vai sẽ thấy đau nhói.
- Ảnh hưởng giấc ngủ: Thường đau tăng về đêm, gây khó ngủ hoặc tỉnh giấc khi nằm đè lên vai bên phía bị bệnh.
- Dấu hiệu nặng (đứt gân): Ở người bị viêm gân nhị đầu, nếu gân bị rách hoặc đứt hoàn toàn, bệnh nhân có thể thấy vết bầm tím, sưng nề hoặc cơ nhị đầu co rút thành khối phồng bất thường ở cánh tay (dấu hiệu Popeye).
>>> Xem thêm: Viêm điểm bám gân: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Triệu chứng của bệnh lý này thường là đau vùng trước vai, đau nhói hơn khi vận động và cơ cánh tay yếu hơn hẳn
4. Chẩn đoán viêm gân cơ nhị đầu
Chẩn đoán viêm gân cơ nhị đầu dựa vào hỏi bệnh, khám lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh khi cần.
4.1. Hỏi bệnh và khám lâm sàng
Bác sĩ sẽ hỏi về bệnh sử, nghề nghiệp, môn thể thao hay chơi, tay thuận, các chấn thương trước đó và các hoạt động làm cơn đau tăng lên. Sau đó, bác sĩ kiểm tra chức năng cơ nhị đầu, tầm vận động, sức cơ và sự vững của khớp vai.
Bác sĩ có thể ấn vào rãnh nhị đầu để tìm điểm đau, hoặc thực hiện một số nghiệm pháp như nghiệm pháp Speed (người bệnh giơ tay ra trước, khuỷu duỗi, lòng bàn tay hướng lên; đau xuất hiện khi bác sĩ ấn tay xuống chống lại động tác của bệnh nhân) hay nghiệm pháp Yergason (khuỷu gập 90 độ, bác sĩ cản động tác xoay ngửa cẳng tay). Các nghiệm pháp này giúp xác định cơn đau có đến từ gân nhị đầu hay không.

Bước đầu bác sĩ chẩn đoán viêm gân cơ nhị đầu dựa trên kết quả hỏi bệnh và khám lâm sàng
4.2. Chẩn đoán hình ảnh
- X-quang: Không quan sát được gân, chủ yếu giúp loại trừ gai xương, thoái hóa khớp hoặc bất thường về xương.
- Siêu âm: Giúp thấy gân dày lên, bao gân phì đại và dịch quanh gân. Siêu âm còn cho phép quan sát khi vận động để phát hiện gân bị lệch khỏi vị trí.
- Cộng hưởng từ (MRI): MRI cho hình ảnh chi tiết của gân và phần mềm quanh vai, nhưng đôi khi kết quả chưa phản ánh hoàn toàn tình trạng thực tế nên bác sĩ sẽ đối chiếu với triệu chứng và khám lâm sàng.
5. Cách điều trị viêm gân cơ nhị đầu
Hầu hết người bệnh được điều trị bằng phương pháp không phẫu thuật trước, và cách này hiệu quả ở đa số bệnh nhân. Mục tiêu là giảm đau, giảm kích ứng cho gân và xử lý các nguyên nhân khiến gân bị quá tải.
5.1. Nghỉ ngơi, chườm lạnh và thuốc
- Nghỉ ngơi và giảm tải: Bước đầu tiên là tránh các hoạt động giơ tay trên đầu. Người bệnh cũng nên hạn chế nâng vật nặng và các động tác gập khuỷu mạnh.
- Chườm lạnh: Chườm lạnh 15-20 phút mỗi lần, vài lần mỗi ngày, sử dụng túi đá hoặc khăn lạnh, không chườm trực tiếp đá lên da để tránh bỏng lạnh.
- Thuốc chống viêm không steroid (NSAID): Các thuốc như ibuprofen hoặc aspirin giúp giảm đau và sưng. Không tự ý dùng kéo dài, hỏi ý kiến bác sĩ/dược sĩ nếu có bệnh dạ dày, thận, tim mạch, đang dùng thuốc chống đông máu hoặc đang mang thai.
- Đeo đai hoặc băng nẹp hỗ trợ: Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định đeo đai hoặc băng nẹp trong thời gian ngắn để hạn chế chuyển động vai quá mức, giảm áp lực lên gân nhị đầu và có thể giúp giảm đau tạm thời. Không nên cố định vai quá lâu hoặc tự ý đeo kéo dài vì có thể gây cứng khớp.

Phần lớn các trường hợp viêm gân cơ nhị đầu được điều trị bằng phương pháp không phẫu thuật
5.2. Vật lý trị liệu
Khi cơn đau cấp đã dịu, bác sĩ hoặc kỹ thuật viên vật lý trị liệu sẽ hướng dẫn các bài tập: kéo giãn nhẹ nhàng để duy trì tầm vận động, tăng sức mạnh nhóm cơ chóp xoay và cơ quanh xương bả vai giúp vai vận động cân bằng, giảm tải cho gân. Nên tập theo hướng dẫn chuyên môn, tránh tự tập quá sức.
5.3. Tiêm corticosteroid
Tiêm corticosteroid được cân nhắc khi triệu chứng vẫn dai dẳng dù đã điều trị bằng các phương pháp bảo tồn khác. Thuốc giúp giảm đau và giảm viêm tạm thời; cần hạn chế số lần tiêm vì lạm dụng có thể làm gân yếu đi. Điểm cần lưu ý là thuốc nên được tiêm vào bao gân, không tiêm trực tiếp vào gân, vì tiêm vào trong gân có thể làm tăng nguy cơ đứt gân. Do đó, việc tiêm cần do bác sĩ chuyên khoa thực hiện, thường dưới hướng dẫn của siêu âm để thuốc vào đúng vị trí.

Phương pháp điều trị viêm gân cơ nhị đầu tùy thuộc vào tình trạng bệnh và chẩn đoán của bác sĩ
5.4. Phẫu thuật
Phẫu thuật được cân nhắc khi điều trị bảo tồn không cải thiện, hoặc bệnh đã đỡ nhưng quay trở lại. Phẫu thuật thường được thực hiện qua nội soi khớp vai. Có hai kỹ thuật chính: cắt gân (tenotomy) là cắt gân đầu dài khỏi chỗ bám ở vai, còn cố định gân (tenodesis) là cắt gân rồi cố định vào xương cánh tay. Bác sĩ sẽ lựa chọn kỹ thuật tùy theo tuổi, nghề nghiệp và nhu cầu vận động của người bệnh. Biến chứng chung của phẫu thuật ít gặp, gồm nhiễm trùng, chảy máu, cứng vai, tổn thương thần kinh, đau cơ nhị đầu và chuột rút.
6. Viêm gân cơ nhị đầu bao lâu thì khỏi?
Đây là câu hỏi mà hầu hết người bệnh đều quan tâm. Thời gian hồi phục phụ thuộc vào mức độ tổn thương, các bệnh lý vai đi kèm và phương pháp điều trị. Bảng dưới đây tổng hợp các mốc tham khảo:
| Tình huống | Thời gian tham khảo | Diễn tiến khôi phục |
|---|---|---|
| Điều trị không phẫu thuật | Cải thiện trong vài tuần đến vài tháng | Nhiều trường hợp tự cải thiện sau vài tuần nghỉ ngơi, chườm lạnh và dùng thuốc chống viêm. Nếu sau 6-8 tuần vẫn còn đau, bác sĩ thường cân nhắc chuyển chuyên khoa. |
| Sau phẫu thuật cắt gân (tenotomy) | Khoảng 3-4 tháng để trở lại chơi thể thao hoặc hoạt động gắng sức không hạn chế | Sau mổ, người bệnh đeo đai khoảng 1-2 tuần; có thể thực hiện các hoạt động nhẹ nhàng, ít dùng đến cánh tay từ tuần thứ 3-4; làm các công việc cần nâng vật nặng hoặc giơ tay lên cao sau khoảng 1-3 tháng và cần có sự đồng ý của bác sĩ. |
| Sau phẫu thuật cố định gân (tenodesis) | Khoảng 3-4 tháng để trở lại chơi thể thao hoặc hoạt động gắng sức không hạn chế | Sau phẫu thuật, người bệnh đeo đai khoảng 3-4 tuần; tránh gập khuỷu và xoay ngửa cẳng tay đến tuần thứ 6. Người bệnh có thể trở lại làm việc 2-4 tháng tùy công việc và mức độ hoạt động. |
* Các mốc trên chỉ mang tính tham khảo [3], [4], [5], [6].
Sau phẫu thuật, hầu hết người bệnh có kết quả tốt, lấy lại được tầm vận động và vận động cánh tay không đau; nhưng người chơi các môn thể thao có nhiều động tác nâng cao quá đầu có thể cần hạn chế vận động sau mổ.
Những yếu tố có thể làm bệnh khỏi chậm hơn:
- Tiếp tục lặp lại các động tác giơ tay lên cao, nâng vật nặng hoặc chơi thể thao khi gân vẫn còn đau.
- Có bệnh lý vai đi kèm (tổn thương chóp xoay, hội chứng chèn ép) mà chưa được xử lý.
- Mất cân bằng cơ quanh vai, kiểm soát xương bả vai kém, hoặc không tập phục hồi chức năng đầy đủ.
- Sai kỹ thuật hoặc tư thế trong quá trình chơi thể thao và làm việc.
7. Khi nào cần đi khám viêm gân cơ nhị đầu?
Nhiều trường hợp viêm gân nhị đầu sẽ tự đỡ sau vài tuần nghỉ ngơi, chườm lạnh và dùng thuốc chống viêm. Tuy vậy, người bệnh nên đến gặp bác sĩ nếu:
- Cơn đau gây khó khăn cho sinh hoạt hằng ngày và tự chăm sóc không cải thiện.
- Đau tiếp tục cản trở các động tác giơ tay trên đầu khi chơi thể thao hoặc làm việc.
- Đau dai dẳng hoặc không đỡ sau khoảng 6-8 tuần điều trị không phẫu thuật.
- Đau nặng thêm dù đã nghỉ ngơi, vật lý trị liệu hoặc dùng thuốc.
Đặc biệt, cần đi khám sớm nếu bạn đột ngột bị đau nhói dữ dội ở vai hoặc cánh tay, thấy có bướu phồng lên ở cánh tay trên, nghe hoặc cảm nhận có tiếng “bục” hoặc “rắc” ở vai hoặc cánh tay, xuất hiện vết bầm tím hoặc sưng nề ở cánh tay trên. Đây có thể là dấu hiệu gân bị đứt cần được bác sĩ đánh giá.
Nếu bạn là người chơi thể thao và đau vai ảnh hưởng đến việc tập luyện, nên đến khám chuyên khoa cơ xương khớp có chuyên môn về chấn thương thể thao để được thăm khám và định hướng điều trị phù hợp.
* Lưu ý: Nếu đau vai kèm đau tức ngực, khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn hoặc đau lan lên hàm, hãy đến cơ sở y tế/cấp cứu ngay vì có thể không phải bệnh về gân.

Nếu cơn đau vẫn tiếp tục dai dẳng, cản trở sinh hoạt hằng ngày, hãy đến gặp bác sĩ sớm để được chẩn đoán và can thiệp điều trị
8. Cách phòng ngừa viêm gân cơ nhị đầu
Vì phần lớn trường hợp là do dùng quá mức, cách điều trị tốt nhất là phòng ngừa. Có thể bắt đầu từ những việc sau:
- Tránh hoặc thay đổi hoạt động gây đau: Nếu một động tác thường xuyên làm đau vai, hãy điều chỉnh cách làm hoặc giảm tần suất.
- Tăng hoạt động từ từ: Khi mới tập luyện hoặc tập lại sau thời gian nghỉ, hãy tăng cường độ dần dần để gân làm quen.
- Hạn chế động tác lặp lại với lực lớn: Tránh lặp lại động tác gây quá tải cho gân với lực lớn trong thời gian dài.
- Dừng lại khi thấy đau bất thường: Không cố tập tiếp khi vai đau nhói, hãy nghỉ và theo dõi, đi khám nếu đau không giảm.
- Điều chỉnh tư thế và kỹ thuật: Luôn duy trì tư thế và kỹ thuật đúng khi chơi thể thao hoặc làm việc.
- Tăng sức mạnh và giữ cân bằng cơ quanh vai: Tập các bài tập cải thiện cơ chóp xoay và các cơ quanh xương bả vai, kéo giãn nhẹ phần trước vai, đặc biệt với người chơi các môn bóng ném, tennis, cầu lông, pickleball hoặc bơi lội.
- Khám sớm khi có bệnh lý vai khác: Vì viêm gân cơ nhị đầu thường đi kèm các vấn đề như tổn thương chóp xoay, nên điều trị sớm bệnh nền ở vai giúp giảm nguy cơ tái phát.
- Kiểm soát các yếu tố nguy cơ khác: Điều trị bệnh lý nền và ngừng hút thuốc lá để bảo vệ sức khỏe gân cơ.
Khi bị viêm gân cơ nhị đầu, những hoạt động ngày thường như với tay lấy đồ, bơi lội hay chơi thể thao trở nên khó khăn. Nếu bạn đang bị đau phía trước vai kéo dài, hãy chủ động trao đổi với bác sĩ để được đánh giá nguyên nhân và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp. Can thiệp sớm sẽ giúp viêm gân cơ nhị đầu được kiểm soát tốt hơn và chúng ta có thể nhanh chóng quay lại những hoạt động quen thuộc.
HỆ THỐNG Y TẾ CHUYÊN SÂU Y HỌC TÁI TẠO VÀ TRỊ LIỆU TẾ BÀO MESCELLS | MSC
- Hotline: 0866 022 097
- Địa chỉ: TT21, số 204 Nguyễn Tuân, phường Thanh Xuân, Hà Nội, Việt Nam.
- Fanpage: Viện Nghiên Cứu Ứng Dụng Công Nghệ Tế Bào Mescells
NGUỒN THAM KHẢO:
- Cleveland Clinic, “Bicep Tendonitis: Pain, Causes, Side Effects & Treatment”, https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/bicep-tendonitis
- “American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS)”, Biceps Tendinitis. OrthoInfo, https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases–conditions/biceps-tendinitis
- “Biceps Tendinitis”, ASES, https://www.orthoinfo.org/bodypart/shoulder/biceps-tendinitis
- Cleveland Clinic, “Biceps Tenodesis: Procedure Details & Recovery”, https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/21926-biceps-tenodesis
- NHS Bexley, “Biceps Tendinopathy”, https://msk-bexley.nhs.uk/conditions/shoulder-pain/biceps-tendinopathy
- Brigham and Women’s Hospital, 2016, “Biceps Tenotomy Protocol”, https://www.massgeneralbrigham.org/
Lưu ý: Nội dung bài viết được tổng hợp và tham khảo từ các báo cáo khoa học, tạp chí y khoa uy tín trên thế giới. Tuy nhiên, các thông tin này chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa chuyên sâu từ bác sĩ.
Viêm gân cơ nhị đầu có tự khỏi không?
Nhiều trường hợp cải thiện sau vài tuần nếu bạn nghỉ ngơi, chườm lạnh và dùng thuốc chống viêm theo hướng dẫn. Tuy nhiên, nếu tiếp tục tư thế sai hoặc chơi thể thao khi gân còn đau, bệnh có thể kéo dài và gân có nguy cơ tổn thương nặng hơn. Bạn nên đi khám nếu đau cản trở sinh hoạt hoặc không đỡ sau vài tuần.
Viêm gân cơ nhị đầu có cần phẫu thuật không?
Phần lớn người bệnh không cần phẫu thuật. Bác sĩ chỉ cân nhắc mổ khi điều trị bảo tồn không cải thiện, bệnh đỡ nhưng lại tái phát, hoặc có tổn thương như rách gân đáng kể hoặc gân bị trượt ra khỏi rãnh nhị đầu.
Viêm gân cơ nhị đầu có nên tiêm corticosteroid không?
Tiêm corticosteroid chỉ được cân nhắc khi triệu chứng vẫn dai dẳng dù đã nghỉ ngơi, dùng thuốc và tập vật lý trị liệu. Thuốc giúp giảm đau, giảm viêm nhưng không điều trị tận gốc nguyên nhân. Thuốc cần được tiêm vào bao gân, không tiêm vào trong gân vì có thể làm tăng nguy cơ đứt gân. Vì vậy, bạn chỉ nên tiêm khi có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa, và nên tiêm dưới hướng dẫn siêu âm để thuốc vào đúng vị trí. Không nên tự ý yêu cầu hoặc tiêm nhiều lần.

