Lưu trữ tế bào gốc cho con có ý nghĩa gì? Quy trình và yếu tố cần cân nhắc

Lưu trữ tế bào gốc cho con đang được nhiều gia đình quan tâm như một lựa chọn chuẩn bị nguồn tế bào có tiềm năng ứng dụng trong y học tái tạo và điều trị một số bệnh lý. Đặc biệt, lưu trữ tế bào gốc cho trẻ sơ sinh ngay từ thời điểm sinh có thể giúp bảo quản nguồn tế bào quý giá trong thời gian dài. Vậy tế bào gốc được lưu trữ như thế nào, có những loại nào và tiềm năng ứng dụng ra sao? Hãy cùng Mescells tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

1. Lưu trữ tế bào gốc cho con là gì?

Lưu trữ tế bào gốc cho con là quá trình thu thập, xử lý và bảo quản lạnh các tế bào gốc được lấy từ máu cuống rốn hoặc mô dây rốn ngay sau khi em bé vừa chào đời. Quá trình thu thập này diễn ra vô cùng nhanh chóng (chỉ từ 2-3 phút), hoàn toàn không gây đau đớn và không ảnh hưởng đến sức khỏe của cả sản phụ lẫn em bé.

Sau khi thu thập, các mẫu vật sẽ được đưa về phòng thí nghiệm để chiết tách và đánh giá chất lượng. Cuối cùng, những tế bào gốc đạt chuẩn sẽ được đưa vào môi trường ngủ đông trong dung dịch nitơ lỏng chuyên dụng ở nhiệt độ cực thấp, từ -150 độ C đến -196 độ C.

Nhờ công nghệ bảo quản đông lạnh sâu với tốc độ kiểm soát chặt chẽ, các hoạt động hóa sinh của tế bào sẽ ngừng lại, giúp chúng giữ nguyên vẹn chức năng sinh học và không bị già đi theo thời gian.

Các bước thu thập mô dây rốn sau sinh

2. Những loại tế bào gốc có thể lưu trữ sau sinh

Dây rốn và bánh nhau của trẻ sơ sinh là một “mỏ vàng” sinh học. Hiện nay, công nghệ y học cho phép phân tách và lưu trữ các loại tế bào gốc chính sau đây:

2.1. Tế bào gốc từ máu cuống rốn (Tế bào gốc tạo máu – HSCs)

Máu cuống rốn là phần máu còn sót lại trong dây rốn và bánh nhau sau sinh. Nguồn máu này vô cùng dồi dào tế bào gốc tạo máu.

Chức năng cốt lõi của HSCs là khả năng phân chia và biệt hóa thành mọi thành phần của hệ máu, bao gồm:

• Hồng cầu: Vận chuyển oxy.
• Bạch cầu: Tạo hệ miễn dịch bảo vệ cơ thể.
• Tiểu cầu: Hỗ trợ cầm máu.

Việc cấy ghép tế bào gốc tạo máu sẽ giúp bệnh nhân thay thế toàn bộ hệ máu và hệ miễn dịch đã bị lỗi hoặc tổn thương. So với việc lấy tế bào gốc tạo máu từ tủy xương của người trưởng thành, tế bào gốc từ máu cuống rốn có độ tinh khiết cao hơn, thu thập dễ dàng hơn và có tính sinh miễn dịch thấp, giúp tăng khả năng tương thích khi ghép cho người nhận.

>>> Xem thêm: Lưu trữ tế bào gốc máu cuống rốn: Mục đích và quy trình thực hiện

Quy trình lưu trữ từ máu cuống rốn

2.2. Tế bào gốc từ mô dây rốn (Tế bào gốc trung mô – MSCs)

Mô dây rốn là lớp mô bọc bên ngoài mạch máu dây rốn, chứa hàm lượng khổng lồ tế bào gốc trung mô. MSCs là loại tế bào gốc đa năng trưởng thành, nổi bật với khả năng biệt hóa thành các tế bào thuộc mô liên kết và nhiều cơ quan khác như tế bào xương, sụn, cơ, tế bào mỡ và tế bào thần kinh.

Tế bào gốc trung mô có đặc tính điều hòa miễn dịch vượt trội, ức chế phản ứng viêm và tiết ra các yếu tố tăng trưởng giúp tái tạo mạch máu và nuôi dưỡng tế bào. Khác với máu cuống rốn, tế bào gốc trung mô có thể được nuôi cấy tăng sinh trong phòng thí nghiệm lên gấp hàng trăm triệu đến hàng tỷ lần, chia thành nhiều đơn vị nhỏ để sử dụng cho nhiều đợt điều trị trong suốt cuộc đời mà không phụ thuộc vào cân nặng của người bệnh.

Với biểu hiện kháng nguyên miễn dịch thấp, MSCs rất ít có nguy cơ bị cơ thể đào thải, nên có thể ghép đồng loài (ghép cho người thân hoặc người không cùng huyết thống) một cách an toàn.

Đoạn dây rốn vừa được thu thập và đưa vào ống bảo quản chuyên dụng để vận chuyển đến phòng thí nghiệm

3. Lưu trữ tế bào gốc cho con có ý nghĩa gì?

Không phải ngẫu nhiên mà việc lưu trữ tế bào gốc được ví như một khoản đầu tư tích lũy dài hạn cho sức khỏe. Ý nghĩa của hành động này vượt xa khỏi phạm vi cá nhân của đứa trẻ:

Chữa trị hàng loạt bệnh lý hiểm nghèo

Tế bào gốc máu cuống rốn hiện đã được FDA công nhận có thể ứng dụng để điều trị hơn 80 loại bệnh lý khác nhau, chủ yếu là các bệnh ác tính và không ác tính liên quan đến máu và cơ quan tạo máu,,. Điển hình có thể kể đến các bệnh như ung thư máu (Leukemia), tan máu bẩm sinh (Thalassemia), suy tủy xương, đa u tủy, u lympho, suy giảm miễn dịch và rối loạn chuyển hóa,.

Tiềm năng vô tận trong y học tái tạo

Với tế bào gốc trung mô từ dây rốn, y học đang mở ra cơ hội điều trị cho hàng loạt các bệnh lý phức tạp thuộc hệ thần kinh, tim mạch, cơ xương khớp và bệnh tự miễn,. Các thử nghiệm lâm sàng đã cho thấy những kết quả khả quan khi dùng tế bào gốc điều trị bệnh Parkinson, Alzheimer, tự kỷ, bại não, thoái hóa khớp, tiểu đường tuýp 1, lupus ban đỏ, chấn thương tủy sống, xơ gan và phục hồi di chứng tai biến mạch máu não,,,,.

Bảo hiểm sinh học cho cả gia đình

Lưu trữ tế bào gốc không chỉ dùng cho riêng đứa trẻ mà còn là nguồn dự phòng quý giá cho ông bà, cha mẹ và anh chị em ruột. Vì tế bào gốc máu cuống rốn có khả năng tương thích cao với thành viên trong gia đình, và tế bào gốc trung mô gần như không gây phản ứng thải ghép, nên nguồn tế bào này có thể cứu sống người thân trong những tình huống nguy cấp,,.

Tiết kiệm “thời gian vàng” trong điều trị

Khi một người mắc các bệnh lý cần ghép tế bào gốc (như ung thư máu), việc tìm kiếm nguồn tủy xương hiến tặng phù hợp ngoài cộng đồng là vô cùng khó khăn, tốn kém và mất nhiều thời gian. Nếu đã lưu trữ sẵn tế bào gốc, người bệnh sẽ luôn có nguồn tế bào khỏe mạnh, an toàn, sẵn sàng để sử dụng ngay lập tức, từ đó tăng tỷ lệ sống sót và thành công của ca ghép.

Lưu trữ tế bào gốc cho con từ máu cuống rốn có thể là bảo hiểm sinh học cho gia đình

4. Yếu tố cần cân nhắc trước khi quyết định lưu trữ tế bào gốc cho con

Mặc dù lưu trữ tế bào gốc mang lại lợi ích lâu dài, nhưng đây cũng là một quyết định y tế và tài chính quan trọng. Cha mẹ cần cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố sau:

4.1. Sức khỏe của sản phụ và thai nhi

• Sản phụ: Người mẹ cần thực hiện các xét nghiệm sàng lọc trước sinh. Nếu sản phụ mắc bệnh truyền nhiễm mạn tính (Viêm gan B, C, HIV…), đái tháo đường hoặc có tiền sử ung thư, mẫu vẫn có thể được lưu trữ nhưng sẽ có rủi ro tế bào có thể mang mầm bệnh ẩn. Mẫu sẽ bị từ chối nếu có dấu hiệu nhiễm trùng (sốt, ối đục) trong quá trình chuyển dạ.
• Thai nhi: Tế bào gốc sẽ không được lưu trữ nếu bé mắc các bệnh lý di truyền nặng (hội chứng Down, rối loạn nhiễm sắc thể, Thalassemia thể nặng) vì bản thân tế bào gốc đã mang mã lỗi di truyền và không thể dùng để chữa bệnh. Tuy nhiên, nếu bé chỉ mắc dị tật hình thái (sứt môi, hở hàm ếch) hoặc mang gen lặn thì vẫn có thể lưu trữ bình thường.

4.2. Tiêu chuẩn của ngân hàng tế bào gốc

Cha mẹ nên ưu tiên lựa chọn các cơ sở đạt tiêu chuẩn kiểm định quốc tế uy tín, điển hình là AABB hoặc FACT. Các chứng nhận này là thước đo đảm bảo ngân hàng sở hữu cơ sở vật chất hiện đại, công nghệ xử lý và bảo quản đông lạnh sâu đạt chuẩn (từ -150 độ C đến -196 độ C), giúp tế bào không bị thoái hoá và giữ nguyên chất lượng sống sau 20-25 năm hoặc lâu hơn.

Dây rốn là nguồn tế bào gốc quý giá cho tương lai 

4.3. Mục đích lưu trữ và khả năng ứng dụng thực tế

Khả năng một đứa trẻ khỏe mạnh cần dùng đến chính tế bào gốc của mình trong tương lai là cực kỳ thấp (chỉ từ 1/400 đến 1/200.000). Đối với một số bệnh như ung thư máu bẩm sinh, tế bào tự thân cũng không thể sử dụng do đã mang sẵn mầm bệnh.

Tuy nhiên, các tổ chức y tế uy tín (ACOG, AAP) chỉ khuyến nghị lưu trữ tư nhân nếu gia đình có tiền sử bệnh lý hoặc có anh chị em ruột đang mắc bệnh cần cấy ghép. Với các gia đình hoàn toàn khỏe mạnh, việc hiến tặng máu cuống rốn cho ngân hàng công cộng được ưu tiên khuyến khích hơn để phục vụ lợi ích chung.

4.4. Khả năng tài chính dài hạn

Lưu trữ tế bào gốc là một khoản đầu tư đắt đỏ và được chia thành nhiều đợt. Chi phí bao gồm phí thu thập, xử lý mẫu ban đầu và phí duy trì bảo quản hàng năm hoặc theo các gói dài hạn 5 năm, 10 năm, 25 năm. Ngoài việc cân nhắc ngân sách, cha mẹ cũng cần chú ý đến các chi phí y tế phát sinh nếu phải thực hiện ca cấy ghép thực tế trong tương lai, cũng như đọc kỹ các điều khoản hợp đồng về đền bù rủi ro nếu mẫu bị hỏng.

Chi phí và gánh nặng tài chính trong lưu trữ tế bào gốc 

Lưu trữ tế bào gốc cho con không đơn thuần là một dịch vụ y tế, mà là một món quà, một sự chuẩn bị chu đáo và trách nhiệm mà cha mẹ dành tặng cho con ngay từ khi lọt lòng. Mặc dù rào cản về mặt chi phí và những băn khoăn về tần suất sử dụng thực tế vẫn là bài toán cần cân nhắc, nhưng không thể phủ nhận giá trị y học và sự an tâm tuyệt đối mà nó mang lại.

Việc quyết định lưu giữ nguồn tài nguyên sinh học quý giá này chính là đang nắm giữ một chiếc chìa khóa vạn năng, sẵn sàng bảo vệ sức khỏe và cuộc sống của đứa con thân yêu trước những biến cố khó lường của tương lai. Hãy tìm hiểu thật kỹ, tham vấn ý kiến từ các chuyên gia y tế và lựa chọn những trung tâm lưu trữ uy tín để đưa ra quyết định trọn vẹn nhất cho tổ ấm của mình.

HỆ THỐNG Y TẾ CHUYÊN SÂU Y HỌC TÁI TẠO VÀ TRỊ LIỆU TẾ BÀO MESCELLS | MSC

• Hotline: 0866 022 097
• Địa chỉ: TT21, số 204 Nguyễn Tuân, phường Thanh Xuân, Hà Nội, Việt Nam.
• Fanpage: Viện Nghiên Cứu Ứng Dụng Công Nghệ Tế Bào Mescells

NGUỒN THAM KHẢO:

• Devi S, Bongale AM, Tefera MA, Dixit P, Bhanap P. Fresh umbilical cord blood—A source of multipotent stem cells, collection, banking, cryopreservation, and ethical concerns. Life (Basel). 2023;13(9):1794. doi:10.3390/life13091794.https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10533013/?utm_source=chatgpt.com 
• Aydoğdu N, Öztel ON, Karaöz E. Isolation, culture, cryopreservation, and preparation of umbilical cord-derived mesenchymal stem cells as a final cellular product under GMP-compliant conditions. Methods Mol Biol. 2021;2286:73–84. doi:10.1007/7651_2020_332.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33349902/ 
• Li DR, Cai JH. Methods of isolation, expansion, differentiating induction and preservation of human umbilical cord mesenchymal stem cells. Chin Med J (Engl). 2012;125(24):4504–4510.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23253727/ 
• Quillen K, Berkman EM. Methods of isolation and cryopreservation of stem cells from cord blood. J Hematother. 1996;5(2):153–155. doi:10.1089/scd.1.1996.5.153.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8723793/